Ðñþôç ñùãìÞ óôï ÊáèéåñùìÝíï ÌïíôÝëï ?

[smoking mirror]

ÐáñáèÝôù Üñèñï ôçò éóôïóåëßäáò physics4u.gr ðïõ Ý÷åé ùò ðÞãç ôï ðåñéïäéêü New Scientist êáé áíáöÝñåé ôçí ðñþôç óçìáíôéêÞ äéáöùíßá ôïõ ÊáèéåñùìÝíïõ ÌïíôÝëïõ (Standard Model) ôçò Êâáíôïìç÷áíéêÞò ìå ôá ðåéñÜìáôá õðïëïãéóìïý ôçò ìáãíçôéêÞò ñïðÞò ôïõ ìéïíßïõ.

 

¸íá ðåßñáìá ìå ìéüíéï ßóùò äåß÷íåé ôçí ðñþôç óçìáíôéêÞ ñùãìÞ óôï êáèéåñùìÝíï ìïíôÝëï

 
Ôï êáèéåñùìÝíï ìïíôÝëï ôçò óùìáôéäéáêÞò öõóéêÞò åßíáé óáí ôï Üíáñ÷á äïìçìÝíï êÜóôñï Gormenghast  - ìéáò ãíùóôÞò íïõâÝëáò -, üðïõ êáôáóêåõÜóôçêå êôßæïíôáò óõíå÷þò êáéíïýñãéá äùìÜôéá áíÜëïãá ìå ôéò ðñïêýðôïõóåò áíÜãêåò, ðïõ äåí óôçñß÷ôçêå äçëáäÞ åîáñ÷Þò óå Ýíá êáèïñéóìÝíï ó÷Ýäéï. Ôï ìïíôÝëï ôçò óùìáôéäéáêÞò öõóéêÞò êôßóôçêå ãéá íá óôåãÜóåé ìéá åîÞãçóç óå åðßðåäï óùìáôéäßùí ãéá ïëüêëçñï ôï óýìðáí, êáé áõôü ôï ðåôõ÷áßíåé óå ðïëëÜ óçìåßá.

Ìåñéêïß öõóéêïß øÜ÷íïõí ôþñá íá áíáóôñÝøïõí ôá ðáñáñôÞìáôá ôïõ ãéá íá âïëÝøïõí ôï ìðïæüíéï Higgs, ôçí óêïôåéíÞ ýëç êáé ôï ãêñáâéôüíéï (âáñõôüíéï), áí âåâáßùò áõôÜ ìðïñïýí íá âñåèïýí. ¢ëëïé óêÝöôïíôáé üôé ç äïìÞ ðñÝðåé íá åîåôáóôåß ðñïóåêôéêÜ, êáé Ý÷ïõí äïõëÝøåé ðÜíù óå íÝá ó÷Ýäéá ãéá íá "ìåãáëþóïõí ôï êÜóôñï" âáóéóìÝíïé óå éäÝåò, üðùò åßíáé ç èåùñßá ôùí ÷ïñäþí. Ôï ðñüâëçìá åßíáé, üôé åßíáé ó÷åäüí áäýíáôï íá ðïýìå åÜí áõôÜ ôá ó÷Ýäéá åßíáé ñåáëéóôéêÜ, Þ åßíáé áðëÜ öáíôáóôéêÝò êáôáóêåõÝò ìÝóá óå óýííåöá.

Áêüìç êáé åêåßíïé ðïõ äåí èÝëïõí íá ñßîïõí ôï "êÜóôñï" äåí èá ôïõò ðåßñáæå íá äïêéìÜóïõí ôçí áíôï÷Þ ôïõ êáèéåñùìÝíïõ ìïíôÝëïõ, ÷ñçóéìïðïéþíôáò êÜðïéï ìåãÜëï ðõñïâïëéêü. Áõôüò åßíáé ï êýñéïò ëüãïò ãéá ôçí êáôáóêåõÞ ôïõ ÌåãÜëïõ Åðéôá÷õíôÞ Áäñïíßùí (LHC), ç ìåãáëýôåñç ìç÷áíÞ ðïõ Ý÷åé êôéóôåß ðïôÝ ãéá ðåéñÜìáôá óùìáôéäßùí êïíôÜ óôç Ãåíåýç.

 

Èá áíïßîåé ôï ìéüíéï ñùãìÞ óôï ðñïðýñãéï ôçò óùìáôéäéáêÞò öõóéêÞò; 

ÁðïôåëÝóìáôá ðïõ âãÞêáí ìÝóá áðü âáóáíéóôéêÜ ðåéñÜìáôá äåß÷íïõí üôé Ý÷åé ôïõò áñéèìïýò ìå ôçí ðëåõñÜ ôçò

Ùóôüóï, áñêåôÝò ìéêñüôåñåò ïìÜäåò ÷ñçóéìïðïéïýí ìå åðéôõ÷ßá ìéá ðéï Þðéá ðñïóÝããéóç, êôõðþíôáò ôá áäýíáìá óçìåßá ôïõ êÜóôñïõ ôïõ êáèéåñùìÝíïõ ìïíôÝëïõ. Ìåôáîý áõôþí, Ýíá ðåßñáìá ìå ìéüíéá, îå÷ùñßæåé ãéáôß ëÝãåôáé ü,ôé ìðïñåß íá åßíáé ç ðñþôç ìåãÜëç ñùãìÞ óôï ïéêïäüìçìá ôïõ êáèéåñùìÝíïõ ìïíôÝëïõ.

Åäþ êáé ÷ñüíéá ç åðéóôçìïíéêÞ óõíåñãáóßá E821, ðïõ âáóßæåôáé óôï ÅñãáóôÞñéï Brookhaven, ìåëåôÜåé ôá ìéüíéá. ÁõôÜ ôá óùìáôßäéá åßíáé áóôáèÞ ðáñüìïéá ìå ôá çëåêôñüíéá, áëëÜ êÜðïõ 200 öïñÝò ðéï âáñéÜ. Ç Ýñåõíá åóôéÜóôçêå óå ìéá êâáíôéêÞ éäéüôçôá, ôçí ìáãíçôéêÞ ñïðÞ ôùí ìéïíßùí êáé âñÞêå üôé ôï êáèéåñùìÝíï ìïíôÝëï åßíáé åëëéðÝò. Óýìöùíá ìå ôéò ìåôñÞóåéò, õðÜñ÷åé ìßá 0,27 ôïéò åêáôü ðéèáíüôçôá ôï êáèéåñùìÝíï ìïíôÝëï íá åßíáé óùóôü.

Ïé ðéèáíüôçôåò þóôå ç ïìÜäá E821 íá Ý÷åé áíáêáëýøåé ìéá ñùãìÞ óôï ðåäßï ôçò öõóéêÞò, üðùò ôçí ãíùñßæïõìå, åßíáé áñêåôÝò áëëÜ ÷ñåéáæüìáóôå ðéï áêñéâåßò ìåôñÞóåéò ãéá íá åßìáóôå óßãïõñïé. Ìéá íÝá åðéóôçìïíéêÞ Ýñåõíá ðïõ ïíïìÜæåôáé P989 ó÷åäéÜæåé Ýíá ðåßñáìá ðïõ Ý÷åé ùò óôü÷ï íá öôÜóåé ôï åßäïò ôçò áêñßâåéáò ðïõ áðáéôåßôáé. Êé ü÷é ìüíï áõôü, áõôïß åëðßæïõí íá ìåôñÞóïõí ôç ìáãíçôéêÞ ñïðÞ ðïõ èá ìáò áðïêáëýøåé íÝá öáéíüìåíá ðïõ õðåñâáßíïõí ôéò äõíáôüôçôåò áêüìç êáé ôïõ éó÷õñïý åðéôá÷õíôÞ LHC.

Ç éóôïñßá ôçò ìáãíçôéêÞò ñïðÞò ôïõ ìéïíßïõ ÷ñïíïëïãåßôáé áðü ôï 1928, üôáí ï Âñåôáíüò öõóéêüò Paul Dirac åðéíüçóå åîéóþóåéò ðïõ ðåñéãñÜöïõí ôïí ôñüðï ðïõ óõìðåñéöÝñïíôáé ôá êâáíôéêÜ óùìáôßäéá êïíôÜ óôçí ôá÷ýôçôá ôïõ öùôüò. Ôá ìéüíéá êáé ôá åëáöñýôåñá îáäÝëöéá ôïõò, ôá çëåêôñüíéá, ìðïñïýí íá èåùñçèïýí óáí óôñåöüìåíåò öïñôéóìÝíåò ìðÜëåò, ïé ïðïßåò äçìéïõñãïýí Ýíá ìéêñïóêïðéêü ìáãíçôéêü ðåäßï - ôç ìáãíçôéêÞ ñïðÞ.

Ï Dirac õðïëïãßæåôáé üôé ìéá ó÷åôéêÞ ðïóüôçôá ðïõ ïíïìÜæåôáé ðáñÜãïíôáò-g ðñÝðåé íá åßíáé áêñéâþò 2 ãéá ôá çëåêôñüíéá êáé ôá ìéüíéá. ¼ôáí ïé åñåõíçôÝò ìÝôñçóáí ôåëéêÜ ôç ìáãíçôéêÞ ñïðÞ ôïõ çëåêôñïíßïõ, ó÷åäüí 20 ÷ñüíéá áñãüôåñá, äéáðßóôùóáí üôé Þôáí åëáöñþò õøçëüôåñç áðü 2. Ôï 1948, áõôïß ðçãáßíïíôáò íá èÝóïõí ôá èåìÝëéá ôïõ êáèéåñùìÝíïõ ìïíôÝëïõ óõíåéäçôïðïßçóáí üôé ï ëüãïò ãéá ôçí «áíþìáëç» ìáãíçôéêÞ ñïðÞ âñßóêåôáé óôá öåõãáëÝá áðïôåëÝóìáôá ôùí åéêïíéêþí (virtual) óùìáôéäßùí, ïíôüôçôåò ðïõ åìöáíßæïíôáé ìüíï ãéá íá åîáöáíéóôïýí êáé ðÜëé ãéá ìéá óôéãìÞ.


Ï ðáñÜãïíôáò g

Óôçí ðñáãìáôéêüôçôá, ç ìáãíçôéêÞ ñïðÞ åßíáé ôüóï åõáßóèçôç ðïõ åðçñåÜæåôáé áðü ôçí ðáñïõóßá óùìáôéäßùí Üãíùóôá óôéò ìÝñåò ôïõ Dirac, óõìðåñéëáìâáíïìÝíùí ôùí êïõÜñê, ôùí ìðïæïíßùí W êáé Z êáèþò êáé áðü ôï ìðïæüíéï Higgs. ÐñÜãìáôé, ç êâáíôéêÞ ìç÷áíéêÞ ìáò ëÝåé üôé ïé åéêïíéêÝò åêäüóåéò ôùí êÜèå åßäïõò óùìáôéäßùí - óõìðåñéëáìâáíïìÝíùí êáé åêåßíùí ðïõ äåí Ý÷ïõìå áíáêáëýøåé áêüìç - ìðïñïýí íá áíáäõèïýí óôïí ðñáãìáôéêü ìáò êüóìï, äáíåéæüìåíá  êÜðïéá áðåéñïåëÜ÷éóôç åíÝñãåéá ãéá ìéá óôéãìÞ (áñ÷Þ ôçò áðñïóäéïñéóôßáò). Ôï öáéíüìåíï áõôü ìáò äßíåé êÜðïéåò ðéèáíüôçôåò, áêüìá êáé ãéá óùìáôßäéá ðïõ åßíáé ðïëý âáñéÜ êáé äýóêïëï íá ôá öôéÜîïõìå óôï åñãáóôÞñéï - áêüìç êáé óôïí ðéï éó÷õñü åðéôá÷õíôÞ üóï åßíáé ï LHC - íá ìðïñïýìå íá ôá áíé÷íåýóïõìå. "ÂáóéêÜ, êÜôé ôï ïðïßï äåí åßíáé áõóôçñÜ áðáãïñåõìÝíï åðéôñÝðåôáé," ëÝåé ï David Kawall óôï ÐáíåðéóôÞìéï ôçò Ìáóá÷ïõóÝôçò óôï Amherst, åðáíáëáìâÜíïíôáò ìéá öñÜóç ôïõ óõããñáöÝá åðéóôçìïíéêÞò öáíôáóßáò T. H. White The Once and Future King,

Ôï ìéüíéï åðçñåÜæåôáé ðïëý ðåñéóóüôåñï áðü ôï çëåêôñüíéï, ëüãù ôçò ìåãáëýôåñçò ìÜæáò ôïõ. Êé áõôü åðåéäÞ Ý÷åé ðåñéóóüôåñç åíÝñãåéá äéáèÝóéìç íá äáíåéóôïýí ôá åéêïíéêÜ óùìáôßäéá. Ç ìáãíçôéêÞ ñïðÞ ôïõ çëåêôñïíßïõ åßíáé Ýíá áðü ôá ðéï åðáëçèåõìÝíá ìåãÝèç ðïõ ðñïâëÝðåé ôï êáèéåñùìÝíï ìïíôÝëï. Äåí éó÷ýåé üìùò ôï ßäéï ãéá ôá ìéüíéá. Ôá ðñþôá óçìÜäéá üôé üëá äåí Þôáí êáé ôüóï êáëÜ, Þñèáí ëßãï ìåôÜ ôï ðåßñáìá E281 óôï ìÝóá ôïõ 1990.

Ìüëéò áõôÜ ôá óçìÜäéá åìöáíßóôçêáí, ôá ìéüíéá äéáóðþíôáé ó÷åäüí 200.000 öïñÝò ðéï ãñÞãïñá áðü ü,ôé ìðïñåßôå íá áíïéãïêëåßóåôå ôï ìÜôé óáò, ãé áõôü êáé áðáéôåßôáé Ýíá åéäéêü ôÝ÷íáóìá ðñïêåéìÝíïõ íá ìåôñçèåß ç ìáãíçôéêÞ ñïðÞ ôïõò. Åäþ ðñïóöÝñåôáé åõãåíéêÜ ç ó÷åôéêüôçôá. Ï ÷ñüíïò åðéâñáäýíåôáé ãéá ôá ìéüíéá áí ôá åðéôá÷ýíïõìå êïíôÜ óôçí ôá÷ýôçôá ôïõ öùôüò, åîáóöáëßæïíôáò Ýôóé üôé áõôÜ ìÝíïõí 'Üèéêôá' ãéá áñêåôü ÷ñüíï þóôå íá ôá ìåëåôÞóïõìå.

Ãéá íá öôéÜîåé ìéüíéá, ç ïìÜäá E821 Ýâáëå ìéá äÝóìç ðñùôïíßùí íá óõãêñïõóôåß ìå ìéá óåéñÜ áðü äßóêïõò íéêåëßïõ, äçìéïõñãþíôáò Ýôóé Ýíá íôïõò áðü Üëëá óùìáôßäéá. ÏñéóìÝíá áðü áõôÜ (ðéüíéá) äéáóðÜóôçêáí óå ìéüíéá, ôá ïðïßá áðïèçêåýïíôáé ãñÞãïñá ìå ôçí äéï÷Ýôåõóç ôïõò óå Ýíá åðéôá÷õíôÞ ó÷Þìáôïò íôüíáô, üðïõ ÷ñçóéìïðïéïýíôáé éó÷õñïß çëåêôñïìáãíÞôåò ãéá íá êéíïýíôáé óùóôÜ ãýñù áðü ôï äáêôýëéï. (êëéê ãéá ìåãÝèõíóç ôçò åéêüíáò)

¸íá ìéüíéï ðïõ ðåñéóôñÝöåôáé óõìðåñéöÝñåôáé óáí Ýíáò ìéêñüò ìáãíÞôçò. Áêñéâþò üðùò äýï ìáãíÞôåò óå ìéêñÞ áðüóôáóç áóêïýí äõíÜìåéò ï Ýíáò óôïí Üëëï, Ýôóé êáé ôï ìáãíçôéêü ðåäßï ôïõ ìéïíßïõ áëëçëåðéäñÜ ìå ôï ðåäßï ôïõ çëåêôñïìáãíÞôç óôïí åðéôá÷õíôÞ. Áõôü áíáãêÜæåé ôïí Üîïíá ôïõ óðéí ôùí ìéïíßùí íá óôñÝöåôáé êáôÜ ìßá ãùíßá ðïõ åîáñôÜôáé áðü ôç ìáãíçôéêÞ ñïðÞ ôïõ. Áí ï ðáñÜãïíôáò g ôïõ ìéïíßïõ Þôáí áêñéâþò 2, ôüôå ï Üîïíáò ðåñéóôñïöÞò ôïõ èá Þôáí ðÜíôá ðñïò ôçí ßäéá êáôåýèõíóç ìå ôçí ðïñåßá ôïõ. ÁëëÜ ôá åéêïíéêÜ óùìáôßäéá ðïõ áíáäýïíôáé êáé åîáöáíßæïíôáé áõôïóôéãìÞò ãýñù áðü ôá ìéüíéá, áíáãêÜæïõí ôïí ðáñÜãïíôá g íá åßíáé åëáöñþò ìåãáëýôåñïò êé ü÷é 2. ¸ôóé, áíáãêÜæåôáé ï Üîïíáò ðåñéóôñïöÞò ôïõ ìéïíßïõ íá ãëéóôñÜåé, êáèþò ðåñéóôñÝöåôáé ãýñù áðü ôï äáêôýëéï.

 Ãéá ôïí ðñïóäéïñéóìü ôçò ìáãíçôéêÞò ñïðÞò, ç åñåõíçôéêÞ ïìÜäá E821 ðåñßìåíå ìÝ÷ñé ôï ìéüíéï íá äéáóðáóôåß óå Ýíá çëåêôñüíéï. Ìéá óåéñÜ áðü áíé÷íåõôÝò ôïðïèåôçìÝíïé  ãýñù áðü ôï äáêôýëéï ôçò óõóêåõÞò ìåôñïýóáí ôçí åíÝñãåéá êáé ôç äéáäñïìÞ ôïõ çëåêôñïíßïõ. Áðü ôéò ðëçñïöïñßåò áõôÝò, ç ïìÜäá Þôáí óå èÝóç íá åíþóåé ìáæß ôï ìÝãåèïò ôïõ óðéí ôùí ìéïíßùí êáé íá õðïëïãßóåôå ôïí óõíôåëåóôÞ g.
 

Ôï ìéüíéï  äçìéïõñãåß ôï äéêü ôïõ ðåäßï åî áéôßáò ôïõ óðéí êáé ôïõ öïñôßïõ ôïõ. Áí üìùò åêåß êïíôÜ áíáäýïíôáé Üëëá óùìáôßäéá áðü ôï êåíü ôüôå åðçñåÜæïõí ôï ìáãíçôéêü ðåäßï ôïõ ìéïíßïõ

¼ôáí ç ïìÜäá E821 ïëïêëÞñùóå ôï ðåßñáìá, ôá ìÝëç ôçò Þôáí óõãêëïíéóìÝíïé áðü áõôü ðïõ âñÞêáí. ï ðáñÜãïíôáò g ôïõ ìéïíßïõ äåí Þôáí êïíôÜ óôçí ôéìÞ ðïõ áíáìåíüôáí áðü ôç èåùñßá. Óôçí ðñáãìáôéêüôçôá, ç ôéìÞ Þôáí ôüóï åîùöñåíéêÜ äéáöïñåôéêÞ ðïõ ôïõò ïäÞãçóå íá õðïëïãßóïõí ìéá 0,27% ðéèáíüôçôá ôï êáèéåñùìÝíï ìïíôÝëï íá ôáéñéÜæåé ìå ôçí ðñáãìáôéêüôçôá. Åßôå ôï êáíïíéêü ìïíôÝëï åßíáé óùóôü êáé ç ãíþóç ôïõ ðáñÜãïíôá g ôïõ ìéïíßïõ åíôüò ôïõ ðëáéóßïõ áõôïý åßíáé åëëéðÞò, Þ ôï êáèéåñùìÝíï ðñüôõðï åßíáé ëÜèïò.

 Ôï ðåßñáìá E821 Ýãéíå ôï 2001, áëëÜ ôï áðïôÝëåóìÜ ôïõ áêüìá êáé óÞìåñá óõæçôåßôáé Ýíôïíá. Ï åðéôá÷õíôÞò LHC åßíáé 600 öïñÝò ìåãáëýôåñïò áðü ü,ôé ï åðéôá÷õíôÞò ôùí 14-ìÝôñùí ôïõ E821, êáé 900 öïñÝò ðéï éó÷õñüò, áëëÜ ôï ðåßñáìá E821 óõíå÷ßæåé íá óôÝêåôáé ðéï øçëÜ. Äåí õðÜñ÷åé Üëëç ìÝôñçóç ðïõ íá åßíáé óå ôÝôïéá Ýíôïíç áíôßèåóç ìå ôï êáèéåñùìÝíï ìïíôÝëï.

Ãíùñßæïíôáò ðüóï áéñåôéêÜ åßíáé áêüìá ôá áðïôåëÝóìáôá ôïõ E821, ï Éôáëüò Massimo Passera óôï Éíóôéôïýôï ÐõñçíéêÞò ÖõóéêÞò óôçí ÐÜíôïâá, ìáæß ìå ôïí William Marciano óôï Brookhaven êáé ôïí Alberto Sirlin óôï ÐáíåðéóôÞìéï ôçò ÍÝáò Õüñêçò, åîÝôáóáí ôç äõíáôüôçôá üôé ç èåùñçôéêÞ ðñüâëåøç ôïõ êáèéåñùìÝíïõ ìïíôÝëïõ ãéá ôç ìáãíçôéêÞ ñïðÞ ôïõ ìéïíßïõ íá åß÷å õðïëïãéóèåß ëáíèáóìÝíá.

Áðü üëá ôá ðéèáíÜ óùìáôßäéá ðïõ ìðïñïýí íá åðçñåÜóïõí, ôï ëéãüôåñï êáôáíïçôü åßíáé ç óõìâïëÞ ôùí áäñïíßùí - ôá óùìáôßäéá ðïõ áðïôåëïýíôáé áðü êïõÜñêò. Ï Passera êáé ïé óõíÜäåëöïß ôïõ áíáñùôÞèçêáí ôé èá óõíÝâáéíå åÜí áõîÞóïõí ôçí åðßäñáóç ôùí áäñïíßùí ãéá íá öÝñïõí ôçí èåùñçôéêÞ ìáãíçôéêÞ ñïðÞ ôïõ ìéïíßïõ óå óõìöùíßá ìå ôï ðåßñáìá ôïõ E821.

Ôï ðñüâëçìá ìå - Þ ç ïìïñöéÜ ôçò, áíÜëïãá ìå ôçí ÜðïøÞ óáò - ôï êáèéåñùìÝíï ìïíôÝëï åßíáé üôé äåí ìðïñåßôå íá êÜíåôå áëëáãÝò óå Ýíá ìÝñïò ÷ùñßò áõôÝò íá åðçñåÜæïõí Üëëá ìÝñç. ¸ôóé, ç áýîçóç ôçò åðßäñáóçò ôùí áäñïíßùí ðÜíù óôçí ìáãíçôéêÞ ñïðÞ ôïõ ìéïíßïõ, áíáãêÜæåé ôç èåùñçôéêÞ ìÜæá ôïõ ìðïæïíßïõ W íá ìåéùèåß. Ùóôüóï, ôç ìÜæá ôïõ ìðïæïíßïõ W ðåñéïñßæåôáé áõóôçñÜ áðü ôá ðåéñÜìáôá, êáé Ýôóé ðñÝðåé íá áëëÜîåé êÜôé Üëëï ãéá íá åîçãÞóåé ôï áðïôÝëåóìá ôïõ E821.

Áõôü ôï êÜôé Üëëï åßíáé ç ìÜæá ôïõ ìðïæïíßïõ Higgs. ÊáíÝíá Higgs äåí åíôïðßóáìå ðïôÝ Ýùò ôþñá, êáé äåí îÝñïõìå ôç ìÜæá ôïõ. Ùóôüóï ðñïçãïýìåíá ðåéñÜìáôá óôï CERN Ý÷ïõí áðïêëåßóåé ôéìÝò êÜôù ôùí 114 GeV åíþ ôï êáíïíéêü ìïíôÝëï äåß÷íåé üôé åßíáé ëéãüôåñï áðü 160 GeV.

Ï Passera ìáæß ìå ôïõò Üëëïõò óõíÜäåëöïõò ôïõ áíáñùôÞèçêå ðþò åðçñåÜæïõí ïé äéÜöïñåò ðéèáíÝò ìÜæåò ×éãêò ôçí ìáãíçôéêÞ ñïðÞ ôïõ ìéïíßïõ. Ãéá íá ôáéñéÜæåé ìå ôï áðïôÝëåóìá ôïõ E821, ïé õðïëïãéóìïß ôïõò äåß÷íïõí üôé ç ìÜæá Higgs åßíáé ðïëý ÷áìçëüôåñç áðü 114 GeV, ç ïðïßá Ý÷åé Þäç áðïêëåéóôåß. ¢ñá áõôü äçìéïõñãåß ôç äõóÜñåóôç ðéèáíüôçôá üôé ôï êáèéåñùìÝíï ìïíôÝëï åßíáé ëÜèïò, åö 'üóïí ôá áðïôåëÝóìáôá ôïõ ðåéñÜìáôïò E821 åßíáé êáëÜ.
 
¼ìùò, õðÜñ÷ïõí êáé êÜðïéá ðåñéèþñéá óôïõò õðïëïãéóìïýò ôïõ Passera. Äåß÷íïõí üôé ôï áíþôáôï üñéï ãéá ôç ìÜæá Higgs ìðïñåß íá åßíáé 135 GeV. Áõôü ðÜëé öáßíåôáé äõóÜñåóôï, äéüôé ðåñéïñßæåé ôï åýñïò ôùí ðéèáíïôÞôùí óôï ðëáßóéï ôïõ êáèéåñùìÝíïõ ìïíôÝëïõ êáé áõôü óçìáßíåé üôé åßíáé ðéï ðéèáíü íá åßíáé ëÜèïò.

ÁëëÜ üôé åßíáé êáêÝò åéäÞóåéò ãéá ôï êáèéåñùìÝíï ìïíôÝëï åßíáé êáëÞ åßäçóç ãéá ôïõò öõóéêïýò ðïõ ðñïóðáèïýí íá ôï áíáêáéíßóïõí. Ç äéáöùíßá ìåôáîý ôùí ðåéñáìáôéêþí êáé èåùñçôéêþí ôéìþí ãéá ôïí ðáñÜãïíôá g ôùí ìéïíßùí äåß÷íåé üôé ôá ùò ôþñá ìç áíáêáëõöèÝíôá óùìáôßäéá åßíáé äõíáôüí íá óõìâÜëëïõí, èïëþíïíôáò ôá ðåéñáìáôéêÜ íåñÜ. Ìåôáîý ôùí ðñùôïðüñùí åßíáé ôá õðåñóõììåôñéêÜ óùìáôßäéá - èåùñçôéêïß âáñÝùí âáñþí åôáßñïé ãéá êÜèå Ýíá áðü ôá ãíùóôÜ ìáò óùìáôßäéá.

"ÕðÜñ÷ïõí õðåñóõììåôñéêÝò èåùñßåò ðïõ èá ìðïñïýóáí íá åîçãÞóïõí áõôÞ ôçí áóõìöùíßá ðïëý êáëÜ", ëÝåé ï Passera.

Ðáñ üëá áõôÜ, ïé öõóéêïß Ý÷ïõí ðåñéïñßóåé ôïí åíèïõóéáóìü ôïõò, ìÝ÷ñé ðéï áêñéâåßò ìåôñÞóåéò íá åðéâåâáéþóïõí Þ íá áðïìõèïðïéÞóïõí ôçí äéáöùíßá ìåôáîý èåùñßáò êáé ðåéñÜìáôïò.

Êáé åäþ åìöáíßæïíôáé ïé David Kawall (ÐáíåðéóôÞìéï ôçò Ìáóá÷ïõóÝôçò óôï Amherst), êáé David Hertzog (ÐáíåðéóôÞìéï Urbana-Champaign ôïõ Illinois) ìå ôï ðåßñáìá P989. Ïé ôåëåõôáßïé Ý÷ïõí ó÷Ýäéá ãéá íá êÜíïõí ôï åðüìåíï ðåßñáìá ôïõ ðáñÜãïíôá g ôïõ ìéïíßïõ óôï åñãáóôÞñéï Fermilab. Ïé åãêáôáóôÜóåéò ôïõ åðéôá÷õíôÞò èá ðñÝðåé íá åßíáé óå èÝóç íá äþóïõí Ýîé öïñÝò ðåñéóóüôåñá ìéüíéá áðü ü,ôé ÷ñçóéìïðïéïýíôáé óôï E821, åíþ ï äáêôýëéïò áðïèÞêåõóçò èá ðñÝðåé íá óõìðëçñþíåôáé ôÝóóåñéò öïñÝò ðéï óõ÷íÜ. Áõôü óçìáßíåé üôé óå Ýíá ìüëéò ÷ñüíï, ôï íÝï ðåßñáìá P989 èá ìðïñïýóå íá óõãêåíôñþóåé 20-ðëÜóéá äåäïìÝíá, áðü ôï óýíïëï ôïõ ðåéñÜìáôïò E821, ïðüôå èá ìåéùèïýí ïé áâåâáéüôçôåò ó÷åôéêÜ ìå ôç ìÝôñçóç. ÄéÜöïñåò äå ìåëÝôåò Ý÷ïõí äéáðéóôþóåé üôé èá ìðïñïýóáí íá åðéôý÷ïõí ôçí áêñßâåéá ðïõ áðáéôåßôáé ãéá íá êÜíïõí ôåëéêÜ ìéá ïðÞ óôï ïéêïäüìçìá ôïõ êáèéåñùìÝíïõ ìïíôÝëïõ.

Ãéá íá ðÜñåé õøçëüôåñï áñéèìü äåäïìÝíùí, ç ïìÜäá ôïõ P989 èá ÷ñåéáóôåß ïëïêëçñùôéêÜ íÝïõò áíé÷íåõôÝò ãéá ôá çëåêôñüíéá, áëëÜ Üëëá ôìÞìáôá ôïõ ðåéñÜìáôïò E821 èá áíáêõêëùèïýí. Ãéá ðáñÜäåéãìá ï çëåêôñïìáãíÞôçò ôïõ ôùí 680 ôüíùí èá ôáîéäÝøåé áðü ôï Upton óôçí Batavia ìå Ýíáí óõíäõáóìü ãåñáíïý, öïñôçãßäáò êáé óéäçñïäñüìùí.

"Èá ìðïñïýóå íá åßíáé Ýôïéìï óôá ôÝëç ôïõ 2014, áíÜëïãá ìå ôç ÷ñçìáôïäüôçóç", õðïóôçñßæåé ï Hertzog.

 

(ÕðÜñ÷åé êáé ôñßôï ìÝñïò ðïõ èá äçìïóéåõóåß ðñïóå÷þò)

[ÏñöÝáò]

    Ôï êáèéåñùìÝíï ìïíôÝëï åðéâéþíåé êáé åðáëçèåýôçêå ãéá ìéá ïëüêëçñç 35åôßá, ðáñüôé äÝ÷èçêå ðïëëÝò áìöéóâçôÞóåéò ìÝ÷ñé óÞìåñá. Åêåßíï ðïõ äåí ëáìâÜíåôáé õðüøç áðü üóïõò ôçí áìöéóâçôïýí, åßíáé ðñþôïí ôï ãåãïíüò üôé, åßíáé ç êáëýôåñç èåùñßá ìÝ÷ñé óÞìåñá, ç ïðïßá Ý÷åé óõìâÜëëåé ôá ìÝãéóôá óôçí Ýñåõíá ôçò ÓùìáôéäéáêÞò êáé ÊâáíôéêÞò ÖõóéêÞò êáé äåýôåñïí, üôé åßíáé ìéá ÷ïíäñïåéäÞò èåùñßá óõììåôñßáò ç ïðïßá äåí ëáìâÜíåé õðüøç ôçò ïýôå ôçí âáñýôçôá, ïýôå ôçí áõôüìáôç ãÝííçóç êáé åîáöÜíéóç  óùìáôéäßùí. ¸ôóé, áðü ôá ôÝëç ôïõ ðåñáóìÝíïõ áéþíá áêüìç Ýäåé÷íå íá áíáôñÝðåôáé, üôáí äåß÷èçêå üôé ôï "parity" (ç êáôïðôñéêÞ óõììåôñßá) ïñéóìÝíùí óùìáôéäßùí ðáñáâßáæáí ôçí èåùñïýìåíç óõììåôñßá.

    Èåùñþ üôé, üðùò ç êëáóóéêÞ ÖõóéêÞ äåí áíáôñÜðçêå áðü ôçí ó÷åôéêüôçôá êáé ôçí êâáíôéêÞ, áëëÜ öÜíçêå üôé áðïôåëåß ÷ïíäñïåéäÞ õðïðåñßðôùóç ôùí íÝùí èåùñéþí ôçò ÖõóéêÞò, Ýôóé êáé ôï êáèéåñùìÝíï ìïíôÝëï èá óõíå÷ßæåé íá éó÷ýåé ùò õðïðåñßðôùóç ìéáò èåùñßáò õðåñóõììåôñßáò, üðïõ ç âáñýôçôá êáé ìéá ðëçèþñá áëëçëåðéäñÜóåùí Üãíùóôùí ìÝ÷ñé óÞìåñá óùìáôéäßùí, èá ðåñéëçöèïýí óôçí íÝá ïëïêëçñùìÝíç èåùñßá.

    ÕðÜñ÷åé êáé ìéá ðáñÜìåôñïò ðïõ äåí ëáìâÜíåôáé õðüøç óôá åðéôåëïýìåíá ðåéñÜìáôá. Êáé áõôÞ ç ðáñÜìåôñïò åßíáé ç äéáóôáôéêüôçôá ôïõ ÷þñïõ üôáí åêäéðëþíåôáé óôéò âáóéêÝò ôïõ äéáóôÜóåéò. Ï Åóùôåñéóìüò Ý÷åé äþóåé ôï ðëáßóéï ëåéôïõñãßáò áõôþí ôùí äéáóôÜóåùí áëëÜ êáé ôïõ ðëÞèïõò áõôþí - äùäåêáäéÜóôáôïò êüóìïò äïìçìÝíïò ôñéóäéÜóôáôá ìå âÜóç ðïëýãïíá ÐåíôÜãùíá- ç óçìåñéíÞ åðéóôÞìç üìùò Ý÷ïíôáò áðïêïðåß áðü ôçí åóùôåñéêÞ Óïößá, ðáó÷ßæåé áêüìá íá êáôáíïÞóåé êáé áõôü áêüìá ôï ðëáßóéï ëåéôïõñãßáò ôùí âáóéêþí óôïé÷åßùí ôçò ãÝííçóçò ôïõ Óýìðáíôïò. ¸ôóé, êÜíåé Ýíá áêüìç âáóéêü ëÜèïò, üôáí ðñïóðáèåß íá åñìçíåýóåé ôéò õðïáôïìéêÝò áëëçëåðéäñÜóåéò, áíÜãïíôÜò ôåò óå Ýíáí ôåôñáäéÜóôáôï ÷ùñï÷ñüíï.

    ÁíáìÝíïõìå ôçí óõíÝ÷åéá ôïõ ðáñáðÜíù Üñèñïõ....

[smoking mirror]

(ìÝñïò 3ï)


Ôá ðåéñÜìáôá ãéá ôç ìÝôñçóç ôïõ ðáñÜãïíôá g ôïõ ìéïíßïõ, äåí åßíáé ôá ìüíá ðïõ ïé åñåõíçôÝò ðñïóðáèïýí íá êÜíïõí þóôå íá ðÜñïõí âñáâåßï Íüìðåë ãéá ìéá íÝá öõóéêÞ óå ðïëý ÷áìçëüôåñåò åíÝñãåéåò. Ìéá åðéóôçìïíéêÞ óõíåñãáóßá, ðïõ ïíïìÜæåôáé Mu2e, ó÷åäéÜæåé íá êÜíåé Ýíá ðåßñáìá óôï Fermilab þóôå íá øÜîïõí ãéá êÜôé ðïõ áðáãïñåýåôáé åíôüò ôùí ôåé÷þí ôïõ ÊáèéåñùìÝíïõ ÌïíôÝëïõ: ìéá èåùñçôéêÞ éäÝá ðïõ ïíïìÜæåôáé “ðáñáâßáóç ôçò ãåýóçò”.

Ôï óôÜíôáñô ìïíôÝëï ðåñéãñÜöåé ìéá êáëþò êáèéåñùìÝíç ó÷Ýóç ìåôáîý ôùí çëåêôñïíßùí êáé ôùí ìéïíßùí: üôáí Ýíá ìéüíéï äéáóðÜôáé, ðáñÜãåé Ýíá çëåêôñüíéï ìáæß ìå äýï íåôñßíá – ôá íåôñßíï ìéïíßïõ êáé ôï áíôéíåôñßíï çëåêôñïíßïõ. ÁíáöÝñåé, åðßóçò, üôé ç äéáäéêáóßá ôçò äéÜóðáóçò ðñÝðåé íá äéáôçñåß ìéá éäéüôçôá ãíùóôÞ ùò ãåýóç. Öáíôáóôåßôå üôé ôï ìéüíéï Ý÷åé ãåýóç … ìÝíôáò. Ç äéáäéêáóßá ôçò äéÜóðáóçò ðñÝðåé íá åßíáé äéáôçñåß ôç ãåýóç ôçò ìÝíôáò êáôÜ ôçí Ýíáñîç êáé ôï ðÝñáò ôçò. Äåí ìðïñåß íá êáôáëÞîåé ìå ãåýóç ëåìüíé.

Ôá íåôñßíá ìéïíßïõ ìåôáöÝñïõí ôçí ßäéá ãåýóç ìå ôá ìéüíéá. Åí ôù ìåôáîý, ç ãåýóç ôïõ áíôéíåôñßíï çëåêôñïíßïõ áêõñþíåé ôç ãåýóç ôïõ çëåêôñïíßïõ. Ôï êáèáñü áðïôÝëåóìá åßíáé üôé, ÷Üñéò óôï íåôñßíï ôïõ ìéïíßïõ, ç áñ÷éêÞ ãåýóç ôïõ ìéïíßïõ äéáôçñåßôáé óôá ôåëéêÜ ðñïúüíôá ôçò äéÜóðáóçò.

ÁëëÜ áñêåôÝò ðñïôáèåßóåò áíáèåùñÞóåéò ôïõ êáèéåñùìÝíïõ ìïíôÝëïõ áðáéôïýí ôá ìéüíéá íá ìåôáôñáðïýí óå çëåêôñüíéá ÷ùñßò ôç âïÞèåéá ôùí íåôñßíùí. Ïé åí ëüãù öüñìïõëåò áðáéôïýí íÝåò ó÷Ýóåéò ìåôáîý ôùí ìéïíßùí êáé çëåêôñïíßùí.

Óýìöùíá ìå áõôÝò ôéò íÝåò èåùñßåò ôçò öõóéêÞò, ìðïñïýí ôá ìéüíéá áíôßèåôá íá áëëçëåðéäñïýí ìå åéêïíéêÜ õðåñóõììåôñéêÜ óùìáôßäéá, Þ ßóùò ìå Ýíá íÝá óùìáôßäéï ðïõ áëëÜæåé ôç ãåýóç, áëëÜ ðïõ äåí Ý÷ïõìå âñåé áêüìá. Óå áõôÝò ôéò áíôéäñÜóåéò, Ýíá ìéüíéï áñùìáôéóìÝíï ìå ìÝíôá, èá ìðïñïýóå íá äéáóðáóôåß óå Ýíá çëåêôñüíéï ìå ãåýóç ëåìüíé, ðïõ äåí áðáéôïýóå ôçí ðáñïõóßá íåôñßíùí.  ÁõôÞ ôçí Üðïøç èÝëåé ç ïìÜäá Mu2e íá áíáæçôÞóåé.

Ôï ó÷Ýäéï åßíáé íá ðÝóïõí ðñùôüíéá ðÜíù óå Ýíá óôü÷ï áðü ÷ñõóü. ÁíÜìåóá óôá óõíôñßììéá ôçò óýãêñïõóçò èá åßíáé óùìáôßäéá ðïõ èá äéáóðáóôïýí áìÝóùò óå ìéüíéá, êáé áõôÜ ìå ôç óåéñÜ ôïõ, èá áðïìáêñõíèïýí ìáêñéÜ ãéá íá ðáãéäåõôïýí ìÝóá óå êÜðïéá ãåéôïíéêÜ áëïõìéíüöõëá. ÅðåéäÞ ôá ìéüíéá óõìðåñéöÝñïíôáé óáí âáñéÜ çëåêôñüíéá, êÜðïéá áðü áõôÜ èá ðñÝðåé íá ðñïóåëêõóôïýí áðü ôïõò ðõñÞíåò ôïõ áëïõìéíßïõ (áñãéëßïõ), óáí íá Þôáí çëåêôñüíéá, ïðüôå èá ðåñéóôñÝöïíôáé ãýñù áðü ôïõò ðõñÞíåò ó÷çìáôßæïíôáò åîùôéêÜ Üôïìá ãéá ëßãá ëåðôÜ ìÝ÷ñé íá äéáóðáóôïýí ôá ìéüíéá.

Ç ïìÜäá Mu2e åëðßæåé íá ðéÜóåé ðåñßðïõ 1017 ìéüíéá êáôÜ ôç äéÜñêåéá ôùí äýï åôþí ðïõ èá ÷ñçóéìïðïéïýí áõôÞí ôçí ôå÷íéêÞ. ÁíáìÝíïõí ìÜëéóôá ìüíï Ýíá ìéüíéï íá äéáóðÜôáé üðùò ðåñéãñÜöåé ôï óôÜíôáñô ìïíôÝëï ôçò óùìáôéäéáêÞò öõóéêÞò, ìå Ýíá çëåêôñüíéï, ìå Ýíá íåôñßíï ìéïíßïõ êáé Ýíá áíôéíåôñßíï çëåêôñïíßïõ íá ìåôáöÝñïõí ôçí åíÝñãåéá. ÁíÜëïãá ìå ôï ðþò èá óõìðåñéöåñèïýí ôá ðñïúüíôá ôçò äéÜóðáóçò, ç ïìÜäá èá äåé ìéá äéÜäïóç ôçò åíÝñãåéáò ôùí çëåêôñïíßùí óôïí áíé÷íåõôÞ ôçò.

Áí èá ðñïêýøåé ç ðáñáâßáóç ôçò ãåýóçò ôùí ìéïíßùí, ôüôå üëç ó÷åäüí ç åíÝñãåéá ôùí äéáóðáóèÝíôùí ìéïíßùí èá ðÜåé óôï çëåêôñüíéï. ¸ôóé, áíôß íá äïýìå ìéá äéÜäïóç ôçò åíÝñãåéáò áðü ôñßá äéáóðáóèÝíôá ìéüíéá, áõôÜ ôá ìïíá÷éêÜ çëåêôñüíéá áíáìÝíåôáé íá ðáñïõóéáóôïýí ùò ìéá áêßäá (áé÷ìÞ) óôï äéÜãñáììá ôçò åíÝñãåéáò óôá ðåñßðïõ 105 MeV.

Ãéá íá êáôáíïÞóïõí ôï ðåßñáìá, Ýðñåðå íá åíþóïõí ôéò äõíÜìåéò ôïõò öõóéêïß õøçëÞò åíÝñãåéáò ìå ðõñçíéêïýò öõóéêïýò ðïõ îÝñïõí ðþò áëëçëåðéäñïýí ïé ðõñÞíåò áñãéëßïõ ìå ôá óùìáôßäéá ðïõ ðÝöôïõí ðÜíù ôïõò. ÁõôÞ ç óõíåñãáóßá ðñÝðåé íá êáôáëÜâåé ðïéÝò Üëëåò óðÜíéåò äéáäéêáóßåò ìðïñåß íá äéþîïõí Ýíá çëåêôñüíéï óôá 105 MeV êáé, óõíåðþò, ìéìïýíôáé ôéò ãåýóåéò ðïõ áëëÜæïõí. Åßíáé äå ðåðåéóìÝíïé üôé ìðïñïýí íá ôéò îå÷ùñßóïõí.

Áí áõôïß ìðïñÝóïõí íá äïõí åìöáíÞ ðáñáâßáóç ôçò ãåýóçò óôéò äéáóðÜóåéò ôùí ìéïíßùí, ôï åðüìåíï âÞìá ôïõò èá åßíáé íá îåêéíÞóïõí ôçí áíôéêáôÜóôáóç ôïõ áñãéëßïõ ìå Üëëïõò ðõñÞíåò. "ÊÜèå ðõñÞíáò èá Ý÷åé Ýíá äéáöïñåôéêü óõíôåëåóôÞ ìåôáôñïðÞò ìéïíßïõ óå çëåêôñüíéï, áíÜëïãá ìå ôçí ðçãÞ ôçò íÝáò öõóéêÞò”, ëÝåé ï Bob Bernstein, Ýíáò åêðñüóùðïò ôïõ ðåéñÜìáôïò Mu2e. Áõôü óçìáßíåé üôé ç ïìÜäá Mu2e èá ìðïñïýóå íá åíôïðßóåé ôïõò åõíïçìÝíïõò äéáäü÷ïõò ôïõ ÊáèéåñùìÝíïõ ÌïíôÝëïõ. Ìå åðáñêÞ ÷ñçìáôïäüôçóç, èá ìðïñïýóå íá áñ÷ßóåé ôá ðåéñÜìáôá ôï 2016.

ÊáôÜ ôá ðñïóå÷Þ Ýôç, ôï ïéêïäüìçìá ôïõ êáèéåñùìÝíïõ ìïíôÝëïõ èá áíôéìåôùðßóåé Ýíáí ðñùôïöáíÞ êáôáéãéóìü íÝùí äïêéìþí. ¢íôåîå ãéá ó÷åäüí 40 ÷ñüíéá. Óå ðåñßðôùóç ðïõ èá ñáãßóåé, Ýóôù êáé åëáöñÜ, ðïëëïß öõóéêïß èá âñïõí ôçí åõêáéñßá íá åðáíáó÷åäéÜóïõí ôï êÜóôñï ôïõ Gormenghast.
ÌÝóá óôï ÊáèéåñùìÝíï ÌïíôÝëï

Áò êÜíïõìå ìéá ðåñéÞãçóç óôï êÜóôñï ôïõ Gormenghast äçëáäÞ óôï êáíïíéêü ìïíôÝëï. Ç ðñþôç óïõßôá ôïõ êÜóôñïõ áðïôåëåßôáé áðü çëåêôñüíéá ðïõ äåí Ý÷ïõí äïìÞ êáé åßíáé ôá åëáöñýôåñá õëéêÜ (ãé áõôü ëÝãïíôáé ëåðôüíéá). Ôá ðéï âáñéÜ õëéêÜ åßíáé ôá êïõÜñê ðÜíù êáé êÜôù áðü ôá ïðïßá öôéÜ÷íïíôáé ôá ðñùôüíéá êáé ôá íåôñüíéá.

ÁõôÞ ç óïõßôá ó÷çìáôßæåé ôï ìåãáëýôåñï ìÝñïò ôçò ýëçò ôïõ óýìðáíôïò, áëëÜ ïé ìåëÝôåò ôùí óõãêñïýóåùí óôá óùìáôßäéá ôùí åðéôá÷õíôþí êáé ôéò êïóìéêÝò áêôßíåò ìáò Ý÷ïõí áðïêÜëõøå ôÝóóåñá áêüìá âáñéÜ êïõÜñê êáé äýï âáñýôåñá ëåðôüíéá, ôï ìéüíéï êáé ôï ôáõ. ¸ôóé, öôéÜ÷ôçêáí äýï íÝåò óïõßôåò ìÝóá óôï êÜóôñï ôïõ ìïíôÝëïõ. ÔÝëïò, ðñïóèÝóôå ôñßá íåôñßíá, Ýíá ãéá êÜèå ëåðôüíéï. Ïé ôñåéò óïõßôåò ìå ôá óùìáôßäéá ôïõò åßíáé üëç ç ãíùóôÞ ýëç, áëëÜ ðïõ êáôáëáìâÜíåé ìüíï ôï ìéóü êÜóôñï. Ôï Üëëï ìéóü åßíáé ç êáôïðôñéêÞ åéêüíá ôïõ, ðïõ áðïôåëåßôáé áðü ôçí áíôéýëç ôïõ êÜèå óùìáôéäßïõ ôïõ.

Åðßóçò, óôï êÜóôñï õðÜñ÷ïõí êáé ôá óùìáôßäéá öïñåßò ôùí äõíÜìåùí ðïõ åßíáé ôá åîÞò: ôá öùôüíéá ðïõ êïéíïðïéïýí ôéò çëåêôñïìáãíçôéêÝò äõíÜìåéò. Ôá ãêëïõüíéá åíóáñêþíïõí ôçí éó÷õñÞ ðõñçíéêÞ äýíáìç, ç ïðïßá óõíäÝåé ìáæß ôá êïõÜñê óôá ðñùôüíéá êáé íåôñüíéá. Åíþ ç áóèåíÞò äýíáìç, ç ïðïßá áíáãêÜæåé êÜðïéá âáñéÜ óùìáôßäéá íá äéáóðþíôáé óå åëáöñýôåñá áðü áõôÜ óùìáôßäéá, äéáìåóïëáâåßôáé áðü ôá ìðïæüíéá W êáé Æ.

Ôï âáñõôüíéï åéêÜæåôáé üôé ìåôáöÝñåé ôç âáñýôçôá, êáé ôï ìðïæüíéï ×éãêò (ôï óùìáôßäéï ôïõ Èåïý) äßíåé ôçí ìÜæá óå êÜèå óùìáôßäéï, áëëÜ áõôÝò ïé äéáäéêáóßåò åßíáé áðëÜ ó÷åäéáãñÜììáôá Ýùò áõôÞ ôç óôéãìÞ. Êáíåßò äåí åßíáé óßãïõñïò áðü ôé áðïôåëåßôáé ç óêïôåéíÞ ýëç.

Ìéá éäéüôçôá ôùí ðïëëþí íÝùí èåùñéþí, ðïõ ïíïìÜæïíôáé õðåñóõììåôñßá, èá äéðëáóéÜóåé ôï ìÝãåèïò ôùí ãíùóôþí óùìáôéäßùí ðñïóèÝôïíôáò Ýíá íÝï õðåñåôáßñï óå êÜèå ãíùóôü óùìáôßäéï. Èá Þôáí ìéá åðá÷èÞò êáôáóêåõÞ, áëëÜ ç óõììåôñßá ðïõ èá ðñïêýøåé èá åßíáé áéóèçôéêÜ åõ÷Üñéóôç, êáé Ýíá ôÝôïéï ó÷Ýäéï ðñïôåßíåé ðéèáíÜ õðïøÞöéá óùìáôßäéá ãéá ôç óêïôåéíÞ ýëç.

ÐçãÞ: New Scientist
ÅðéêïëëÞèçêå áðü: http://www.physics4u.gr/blog/?p=2236