............óõíÝ÷åéá....
2.3. Ôá üñéá áðïäï÷Þò ôçò ðïëéôéêÞò áíõðáêïÞò áðï ôçí Ýííïìç ôÜîç
Ðüôå ç ðïëéôéêÞ áíõðáêïÞ èá ðñÝðåé íá ãßíåôáé óåâáóôÞ ùò äéêáßùìá, åããõçìÝíï ìå áöçñçìÝíïõò êáíüíåò ïõóéáóôéêïý äéêáßïõ êáé ìå áíôßóôïé÷ç äéêáóôéêÞ ðñïóôáóßá óôï ðëáßóéï äßêáéçò äßêçò;
Áðï ðïéü óçìåßï êáé ìåôÜ ç ðïëéôéêÞ áíõðáêïÞ åßíáé èåìéôü íá áíôéìåôùðßæåôáé ùò ðïéíéêü áäßêçìá;
Áêüìç üìùò êáé óôç äåýôåñç ôïýôç ðåñßðôùóç, ðüôå, ðáñÜ ôéò ðïéíÝò ðïõ åðéóýñåé ç óôÜóç, åßíáé çèéêÜ äéêáéùìÝíç;
ÁõôÜ ôá åñùôÞìáôá áðáó÷ïëïýí ôï óôï÷áóìü ó' üëçí ôçí éóôïñéêÞ äéáäñïìÞ ôïõ.
Ï ÐñïìçèÝáò, üðùò ìáò ôïí ðáñïõóéÜæåé ï Áéó÷ýëïò, äçëáäÞ íá óýñåôáé äåóìþôçò áðï ôï ÊñÜôïò êáé ôç Âßá óôï âñÜ÷ï ôïõ ìáñôõñßïõ ôïõ,
ùò áí äéäá÷èÞ ôçí Äéüò ôõñáííßäá óôÝñãåéí, öéëáíèñþðïõ äå ðáýåóèáé ôñüðïõ,
åßíáé ßóùò ç ðñþôç éäåïëïãéêÞ åíáíôßùóç óôçí Üäéêç êáé óêëçñÞ åîïõóßá [10].
Óôçí Áíôéãüíç ôïõ ÓïöïêëÞ êïñõöþíåôáé ôï äñÜìá ôïõ åõáßóèçôïõ áíèñþðïõ, ðïõ äÝí áíÝ÷åôáé ôçí ôáðåßíùóç, ôçí ïðïßá õößóôáôáé áðï ôçí áëáæïíéêÞ êáé õâñéóôéêÞ åîïõóßá, Ýôóé þóôå íá áðïäÝ÷åôáé áêüìç êáé ôïõ èáíÜôïõ ôç äéÝîïäï:
üóôéò ãáñ åí ðïëëïßóéí ùò åãþ êáêïßò æÞ, ðþò üä' ïõ÷ß êáôèáíþí êÝñäïò öÝñåé; [11]
Ï öéëïóïöéêüò óôï÷áóìüò åêäçëþèçêå äßâïõëïò.
Ï ÓùêñÜôçò åßíáé ÷áñáêôçñéóôéêÞ ðåñßðôùóç áõôÞò ôçò áìöéãíùìßáò.
Êáé ôïýôï, ãéáôé, ðáñÜ ôç âáèéÜ íïìéìïöñïóýíç ðïõ ôïí äéÝêñéíå, äÝ äßóôáóå äõü öïñÝò íá åêäçëþóåé áðñïêÜëõðôç ðïëéôéêÞ áíõðáêïÞ:
Tçí ðñþôç öïñÜ, üôáí Ýôõ÷å íá áóêåß ôá êáèÞêïíôá ôïõ ÅðéóôÜôç ôïõ ÄÞìïõ (êÜôé áíÜìåóá óôïí ðñüåäñï ôçò âïõëÞò êáé óôïí ðñüåäñï ôçò Äçìïêñáôßáò, ìå ôá óçìåñéíÜ ìÝôñá) êáé ç Åêêëçóßá ôïõ ÄÞìïõ Þèåëå íá áðïöáóßóåé ôçí Üìåóç åéóáãùãÞ óå äßêç êáé êáôáäßêç óå èÜíáôï ôùí óôñáôçãþí, ðïõ åß÷áí íéêÞóåé óôç íáõìá÷ßá ôùí Áñãéíïõóþí, áëëÜ äÝí åß÷áí ðåñéóõëëÝîåé ôïõò Áèçíáßïõò íåêñïýò. Åíþ ëïéðüí ïé äçìáãùãïß åß÷áí îåóçêþóåé ôï ëáü,
ïé äå ðñõôÜíåéò öïâçèÝíôåò ùìïëüãïõí ðÜíôåò ðñïèÞóåéí (...)• ïýôïò ä' ïõê Ýöç, áëë' Þ êáôá íüìïí ðÜíôá ðïéÞóåéí [12].
Êáé
ïñãéæïìÝíïõ ìåí áõôþ ôïõ äÞìïõ, ðïëëþí äå äõíáôþí áðåéëïýíôùí• áëëÜ ðåñé ðëåßïíïò åðïéÞóáôï åõïñêåßí Þ ÷áñßóáóèáé ôù äÞìù ðáñÜ ôï äßêáéïí [13].
Ôç äåýôåñç öïñÜ, ìåôÜ ôçí êáôÜëõóç ôçò Äçìïêñáôßáò, ï ÓùêñÜôçò,
üôå ïé ôñéÜêïíôá [ôýñáííïé] ðñïóÝôáôôïí áõôþ ðáñÜ ôïõò íüìïõò ôé, ïõê åðåßèåôï [14].
Ôïí åß÷áí äéáôÜîåé íá ìåôáâåß ìáæß ìå Üëëïí åêðñüóùðï ôçò ÁèçíáúêÞò Ðïëéôåßáò óôçí Áßãéíá êáé í' áîéþóåé ôçí Ýêäïóç ôùí äçìïêñáôéêþí Áèçíáßùí ðïõ åß÷áí áõôïåîïñéóôåß åêåß. Êé åêåßíïò, äß÷ùò íá áðáíôÞóåé óôç äéáôáãÞ ôùí ôñéÜêïíôá ôõñÜííùí, ðÞãå óðßôé ôïõ êáé áäéáöüñçóå.
¼ìùò ìÝóá óôï ðëáßóéï ôçò äéêáéïêñáôïýìåíçò ðïëéôåßáò ï ÓùêñÜôçò áðïêñïýåé ôç ìÞ óõììüñöùóç ìå ôïõò íüìïõò, áêüìç êáé üôáí áõôÞ èá ìðïñïýóå íá äéêáéïëïãçèåß ìå ôçí åðßêëçóç ôïõ
ïôé çäßêåé ãáñ çìÜò ç ðüëéò êáé ïõê ïñèþò ôçí äßêçí Ýêñéíåí [15].
¸ôóé äéäÜóêåé - êáé áðïäåéêíýåé ôçí áîéïðéóôßá ôùí ëüãùí ôïõ ìå ôçí ðñïóùðéêÞ ôïõ ðïñåßá ðñïò ôï èÜíáôï - ïôé äÝí åßíáé äõíáôü
ðüëéò áñÝóêïé Üíåõ íüìùí.
Êáé ïôé ãéá ôïõò íüìïõò äÝí õðÜñ÷åé ôñßôç ëýóç ðáñá ìüíïí Þ íá ðåßèïõìå ãéá íá áëëÜîïõí, Þ íá õðáêïýïìå:
äõïßí èÜôåñá, Þ ðåßèåéí çìÜò Þ ðïéåßí [16].
Óôï ßäéï ìÞêïò êýìáôïò êéíÞèçêå ï óôï÷áóìüò êáé ôïõ Kant, ï ïðïßïò õðïóôÞñéæå ïôé åßíáé ðñïäÞëùò áíôéöáôéêü íá ðñïâëÝðåé ç ßäéá ç Ýííïìç ôÜîç ôç äõíáôüôçôá áíôßóôáóçò óôéò åðéôáãÝò ôçò, áöïý äéáöïñåôéêÜ áõôïáíáéñåßôáé [17]. ¸ôóé ðáñáôçñåßôáé ïôé ç Ýííïéá ôïõ äéêáéþìáôïò áíôßóôáóçò åßíáé Ýííïéá åóùôåñéêÜ áíôéöáôéêÞ. Êáé ôïýôï, ãéáôé ôï äéêáßùìá óçìáßíåé ôçí åîïõóßá ðïõ éó÷ýåé åðåéäÞ ôçí ðáñÝ÷åé ç Ýííïìç ôÜîç• åíþ ç áíôßóôáóç óçìáßíåé ôç (óõ÷íÜ äõíáìéêÞ) åíáíôßùóç óôéò ñõèìßóåéò êáé óôéò åðéôáãÝò áõôÞò ôçò Ýííïìçò ôÜîçò [18].
Ðñüêåéôáé ãéá åíá åðé÷åßñçìá, ðïõ óå åîáéñåôéêÝò ðåñéðôþóåéò åßíáé äåêôéêü ðåéóôéêïý áíôéëüãïõ, äçëáäÞ üôáí ïé äéïéêçôéêÝò ðñÜîåéò åßíáé ðáñÜíïìåò Þ ïé íüìïé ðïõ øçößæåé ç âïõëÞ åßíáé áíôéóôõíôáãìáôéêïß, åöüóïí ãéá áíôéêåéìåíéêïýò ëüãïõò äÝí õðÜñ÷åé ðåñéèþñéï ãïñãÞò êáé äñáóôéêÞò äéêáóôéêÞò ðáñÝìâáóçò ãéá ôçí áðïêáôÜóôáóç ôçò Ýííïìçò ôÜîçò ðïõ ðñïóâÜëëåôáé áðï ôá äéêÜ ôçò üñãáíá• Þ, êÜôé ðïëý ÷åéñüôåñï, üôáí ïé äéêáóôÝò áðïöÜíèçêáí êáô' åíôïëÞ. Ç åëëçíéêÞ åìðåéñßá Ý÷åé äåßîåé ïôé üëá ôá êüììáôá åîïõóßáò åêôñÝöïõí öõôþñéï êñáôéêþí ëåéôïõñãþí, êáé óôá ôñßá åðßðåäá ôçò êñáôéêÞò åîïõóßáò, ðñüèõìùí ãéá åîõðçñåôÞóåéò, ìå Üìåóç áíôéðáñï÷Þ Þ ìå åðåíäýóåéò óå ìåëëïíôéêÝò áðïäüóåéò [19].
Åßíáé ìéá äéÜóôáóç ðïõ áîßæåé íá ìåëåôçèåß åããýôåñá, ìå óôü÷ï íá ðñïôáèïýí êÜðïôå óõãêåêñéìÝíåò ðñáêôéêÝò ëýóåéò.
Óôï ðëáßóéï ôïõ åëëçíéêïý èåôéêïý äéêáßïõ, ôï äéêáßùìá áíôßóôáóçò, áíáãíùñßæåôáé áðï ôï Üñèñï 120 § 4 ôïõ åëëçíéêïý ÓõíôÜãìáôïò áðïêëåéóôéêÜ êáé ìüíï óôçí Ýêôáóç ðïõ ãßíåôáé âßáéç êáôÜëõóç ôïõ äçìïêñáôéêïý ðïëéôåýìáôïò êáé ç ðñïâáëëüìåíç áíôßóôáóç ôïõ ðïëßôç áðïâëÝðåé óôç óõíôÞñçóç ôçò éó÷ýïõóáò óõíôáãìáôéêÞò ôÜîçò [20].
Ðñüêåéôáé ãéá ìéá Üôïëìç êáé çìéôåëÞò ñýèìéóç. Êáé ôïýôï, ãéáôé ïé èåóìïß ôïõ äçìïêñáôéêïý êñÜôïõò äéêáßïõ äÝí åêôñï÷éÜæïíôáé Ýîù áðï ôïõò êáíüíåò ðïõ ôï ñõèìßæïõí äåóìåõôéêÜ, ìüíïí üôáí êÜðïéá ïìÜäá óöåôåñéóôþí ôçò åîïõóßáò åðé÷åéñåß äéá ôçò âßáò íá êáôáëýóåé ôç óõíôáãìáôéêÞ ôÜîç ïëïêëçñùôéêÜ. Ðéü óõ÷íïß êáé ãé' áõôü ðéü áðôÜ åðéêßíäõíïé åßíáé ïé ìéêñïß åêôñï÷éáóìïß, ôïõò ïðïßïõò åðé÷åéñåß ç êåíôñéêÞ åîïõóßá ìå ðáñÜíïìåò äéïéçêçôéêÝò ðñÜîåéò, ìå áíôéóõíôáãìáôéêïýò íüìïõò êáé ìå åíóõíåßäçôá óôñåâëÝò äéêáóôéêÝò áðïöÜóåéò.
Ó' áõôÝò ôéò ðåñéðôþóåéò åßíáé ðñüäçëï ïôé ç áíáãíþñéóç áðï ôçí Ýííïìç ôÜîç äéêáéþìáôïò ôùí ðïëéôþí ãéá áíôßóôáóç äÝí Ý÷åé ôï ÷áñáêôÞñá ðáñï÷Þò ôùí ìÝóùí áõôïêáôáóôñïöÞò áõôÞò ôçò Ýííïìçò ôÜîçò, áëëÜ áðïêáôÜóôáóÞò ôçò ìå ôïí îåóçêùìü ôçò ëáúêÞò âÜóçò, ðïõ öÝñåôáé ùò ðçãÞ êÜèå åîïõóßáò ìÝóá óôïõò êüëðïõò ôïõ äçìïêñáôéêïý êñÜôïõò äéêáßïõ.
Âåâáßùò ç ðáñáôÞñçóç ôïýôç äÝí åßíáé áíåðßäåêôç áíôéëüãïõ: Íáß ìåí ç áíôßóôáóç áðïâëÝðåé óôçí áðïêáôÜóôáóç ôçò ïìáëÞò ëåéôïõñãßáò åíïò èåóìïý ðïõ ðåñéóôáóéáêÜ êáé ãéá åéäéêü áíôéêåßìåíï ðáñåîÝêëéíå áðï ôïõò êáíüíåò, ïé ïðïßïé óõãêñïôïýí ôçí éó÷ýïõóá Ýííïìç ôÜîç• üìùò, áöïý äÝí áêïëïõèåßôáé ç ìüíç äéÝîïäïò, ôçí ïðïßá ðáñÝ÷åé ç Ýííïìç ôÜîç, äçëáäÞ ôçò ðñïóöõãÞò óå äéêáóôÞñéá, åîïðëéóìÝíá ìå åããõÞóåéò áíåîÜñôçôçò êáé áìåñüëçðôçò êñßóçò, ôüôå ç áíôßóôáóç óõíéóôÜ ìïñöÞ áõôïäéêßáò. Êáé áõôÞ äÝí ìðïñåß íá åßíáé äñáóôéêÞ, ðáñÜ ìüíïí Üí ï åíáíôéïýìåíïò åßíáé éó÷õñüôåñïò áðï ôïí áäéêïýíôá. ÁëëÜ ìå ðñüäçëï ôïí êßíäõíï íá ðñÝðåé ï ßäéïò íá êñßíåé, êáé ìÜëéóôá äß÷ùò ôéò åããõÞóåéò ôçò äéêáíéêÞò äéáëåêôéêÞò, ïôé ï ßäéïò åßíáé ï áäéêïýìåíïò êáé ï óôü÷ïò ôïõ åßíáé ï áäéêþí. Äß÷ùò êáìéÜ ðåñáéôÝñù åããýçóç ïôé èá áñêåóôåß óôçí áðïêáôÜóôáóç ôçò áäéêßáò, ðïõ êáôá ôç äéêÞ ôïõ áõèáßñåôç, Þ Ýóôù ìÞ ôåêìçñéùìÝíç, êñßóç Ý÷åé õðïóôåß, êáé üôé äÝ èá èåëÞóåé íá ðñï÷ùñÞóåé êáé íá áíôëÞóåé ðåñáéôÝñù ùöåëÞìáôá áðï ôçí ðëåïíåêôéêÞ èÝóç ðïõ ôïõ åîáóöÜëéóå ç äéêÞ ôïõ õðåñï÷Þ äýíáìçò.
Ìïëïíôïýôï ï óýã÷ñïíïò öéëïóïöéêüò êáé íïìéêüò óôï÷áóìüò áðïäÝ÷åôáé, ùò èåìéôÝò, ïñéóìÝíåò ìïñöÝò áíôßóôáóçò.
Ï ãåñìáíüò ðïéíéêïëüãïò êáé öéëüóïöïò ôïõ äéêáßïõ Arthur Kaufmann ðáñáôçñåß ïôé äÝí õðÜñ÷åé êñÜôïò äéêáßïõ, ðïõ íá åßíáé áðáëëáãìÝíï áðï ôïí êßíäõíï íá åêöõëéóôåß óå êñÜôïò áäßêïõ. Êáé üôáí ðéÜ èá Ý÷åé åãêáèéäñõèåß ìéá ôõñáííßá, åßíáé Þäç ðïëý áñãÜ ãéá áðïôåëåóìáôéêÞ áíôßóôáóç. Ãéá ôï ëüãï ôïýôï åßíáé èåìéôÞ ç áíôßóôáóç êáôÜ ôçò ðåñéóôáóéáêÞò ðáñåêôñïðÞò ôïõ êñÜôïõò äéêáßïõ óå êñÜôïò áäßêïõ.
Ìå äýï üìùò åðéöõëÜîåéò, äçëáäÞ ïôé ç áíôßóôáóç: - ðñþôï, áðïâëÝðåé óôçí éêáíïðïßçóç ôïõ äéêáßïõ, êáé ü÷é óôçí éêáíïðïßçóç ðñïóùðéêþí óõìöåñüíôùí• êáé, - äåýôåñï ïôé, áêüìç êáé üôáí áñíåßôáé íá õðáêïýóåé, ðÜíôùò äÝí åêôñÝðåôáé óå ðñÜîåéò âßáò [21].
Ï áìåñéêáíüò óôï÷áóôÞò R. Dworkin äéáêñßíåé ôéò áêüëïõèåò ôñåßò âáèìßäåò ðïëéôéêÞò áíõðáêïÞò [22] :
(á) áíôßóôáóç êáôÜ ôçò êñáôéêÞò åîïõóßáò, üôáí áõôÞ ðñïóâÜëëåé âÜíáõóá ôçí áîéïðñÝðåéá ôïõ Þäç áíôéóôåêüìåíïõ, óôñáðáôóÜñïíôáò ôçí çèéêÞ áîßá ôçò ðñïóùðéêüôçôÜò ôïõ•
(â) áíôßóôáóç êáôÜ ôçò êñáôéêÞò åîïõóßáò, üôáí áõôÞ ðñïóâÜëëåé ãåíéêþò ôéò èåìåëéáêÝò áñ÷Ýò ôçò äéêáéïóýíçò• êáé
(ã) áíôßóôáóç êáôÜ ôçò êñáôéêÞò åîïõóßáò, ðñïêåéìÝíïõ íá ðåéèáíáãêáóôåß íá áëëÜîåé ðïëéôéêÞ.
Ãéá ôçí ðñþôç êáôçãïñßá ðïëéôéêÞò áíõðáêïÞò ï Dworkin äÝ÷åôáé ïôé ðñÝðåé íá ãßíåôáé áíåêôÞ áðï ôçí Ýííïìç ôÜîç, åöüóïí äÝí åêôñÝðåôáé óå ðñÜîåéò âßáò.
Óôç äåýôåñç êáôçãïñßá, ç åëáóôéêüôçôá ôçò Ýííïìçò ôÜîçò ðñïûðïèÝôåé ïôé Ý÷ïõí ðñïçãïõìÝíùò åîáíôëçèåß áíåðéôõ÷þò üëåò ïé íüìéìåò äõíáôüôçôåò ãéá íá ìåôáðåéóôåß ç êñáôéêÞ åîïõóßá íá áëëÜîåé ôçí Üäéêç ðïëéôéêÞ ðïõ áêïëïõèåß.
ÁíôéèÝôùò óôï åðßðåäï ôçò ôñßôçò áðï ôéò ðñïáíáöåñüìåíåò âáèìßäåò ðïëéôéêÞò áíõðáêïÞò, áíáôñÝðåôáé êáôá ôïí Dworkin ç èåìåëéáêÞ äçìïêñáôéêÞ áñ÷Þ, äçëáäÞ ïôé êÜèå ÷þñá êõâåñíÜôáé áðï ôçí ðëåéïøçößá, êáé ü÷é áðï äõíáìéêÝò ìåéïøçößåò. Ãéá ôï ëüãï ôïýôï, ðáñáôçñåß, äÝí ìðïñåß íá õðÜñ÷åé êáíÝíá ðåñéèþñéï íïìéìïðïßçóçò ôçò ðñïâáëëüìåíçò áíôßóôáóçò.
Ç ðéåóôéêüôçôá ôïõ åñùôÞìáôïò ôïõ Rawls, óå ðïéü óçìåßï ç õðï÷ñÝùóç õðáêïÞò óôïõò íüìïõò, ôïõò ïðïßïõò øçößæåé ç ðëåéïøçößá, ðáýåé íá åßíáé äåóìåõôéêÞ, åíüøåé ôïõ äéêáéþìáôïò êáèåíüò íá õðåñáóðßæåôáé ôéò åëåõèåñßåò ôïõ êáé íá áíôéóôÝêåôáé óôçí áäéêßá, ãßíåôáé éäéáßôåñá öáíåñÞ ìðñïóôÜ óôçí ïëïÝíá êáé åíôïíüôåñç äõíáìéêÞ ôïõ åñãáôéêïý êéíÞìáôïò.
ÁõôÞò ôçò äõíáìéêÞò êáôÜêôçóç åßíáé ç áíáãíþñéóç áðï ôçí Ýííïìç ôÜîç ôïõ äéêáéþìáôïò áðåñãßáò, êáé ìÜëéóôá, ü÷é ìüíïí ôçò áðåñãßáò äéáìáñôõñßáò, áëëÜ êáé ôçò ðïëéôéêÞò, äß÷ùò íá ðáñáâëÝðåôáé êáé ç áíåêôéêüôçôá ðñïò ôéò êáôáëÞøåéò åãêáôáóôÜóåùí êáé ÷þñùí åñãáóßáò [23].
Óå áíôßèåóç ðñïò Üëëåò Ýííïìåò ôÜîåéò, üðùò ç áìåñéêáíéêÞ, ç åëëçíéêÞ Ýííïìç ôÜîç äÝí ðáñÝ÷åé äéáêñéôéêÞ åõ÷Ýñåéá óôïí åéóáããåëÝá, áíáöïñéêÜ ìå ôï Üí èá áóêÞóåé Þ ü÷é ðïéíéêÞ äßùîç åíáíôßïí ôïõ äñÜóôç ïñéóìÝíçò åãêëçìáôéêÞò ðñÜîçò. Óõíáêüëïõèá üóïé ðïëéôéêïß, êÜôù áðï ôéò áíÜãêåò êáé ôéò ðéÝóåéò ôçò åêëïãéêÞò áãïñÜò, óõíéóôïýí ïñéóìÝíåò öïñÝò óå åéóáããåëéêïýò ëåéôïõñãïýò íá áðÝ÷ïõí áðï åðåìâÜóåéò óå ðåñéðôþóåéò ðïõ äéáðñÜôôïíôáé ðïéíéêÜ áäéêÞìáôá óôï ðëáßóéï åêäçëþóåùí ðïëéôéêÞò áíõðáêïÞò, üðùò óå ðåñéðôþóåéò êáôÜëçøçò äçìüóéùí õðçñåóéþí, ó÷ïëåßùí Þ áðïêëåéóìïý ôùí äñüìùí, åîùèïýí ôïõò åéóáããåëéêïýò ëåéôïõñãïýò óôçí åê ìÝñïõò ôïõò äéÜðñáîç ôïõ áäéêÞìáôïò ôçò êáôÜ÷ñçóçò åîïõóßáò.
Áóöáëþò ï ðïëéôéêüò êüóìïò äéêáéïýôáé íá åêôéìÜ ïôé äÝí åðéôñÝðåôáé íá êéíåßôáé ðïéíéêÞ äßùîç ìáæéêþò åíáíôßïí ôïõ ìåãÜëïõ ðëÞèïõò. ¼ìùò, Üí üíôùò åðéèõìåß íá õðÜñ÷ïõí ðåñéèþñéá åëáóôéêüôçôáò, ôüôå ïöåßëåé íá èåóðßóåé ìå óáöÞíåéá ó÷åôéêü íüìï, ìå ôçí áõôïíüçôç áíáäï÷Þ êáé ôïõ áíôßóôïé÷ïõ ðïëéôéêïý êüóôïõò Ýíáíôé åêåßíïõ ôïõ ôìÞìáôïò ôçò êïéíùíßáò, ðïõ êÜèå ôüóï åëååéíïëïãåß ðùò äÝí õðÜñ÷åé ðéÜ êñÜôïò• êáé ðùò ç äéÜëõóç áõôïý ôïõ ïéêôñïý ìïñöþìáôïò ìÞ êñÜôïõò óõíå÷þò êáôñáêõëÜ áðï ôï êáêü óôï ÷åéñüôåñï. ÊÜôù áðï ôá åêôõöëùôéêÜ öþôá êáé ôçí á÷ïëïãÞ ôùí ìÝóùí ìáæéêÞò åíçìÝñùóçò. ¼ìïéá üðùò, ìåôÜ ôçí ïëÝèñéá Ýêâáóç ôïõ ðåëïðïííçóéáêïý ðïëÝìïõ, ïé Üöñïíåò Áèçíáßïé
ôá ôåß÷ç êáôÝóêáðôïí õð' áõëçôñßäùí ðïëëÞ ðñïèõìßá, íïìßæïíôåò åêåßíçí ôçí çìÝñáí ôç ÅëëÜäé Üñ÷åéí ôçò åëåõèåñßáò [24].
3. Ôåëéêü ðüñéóìá
Ïé ðñïâëçìáôéóìïß ðïõ óêéáãñáöÞèçêáí êáé ïé óêÝøåéò ðïõ óõíïøßóôçêáí äåß÷íïõí íá ïäçãïýí óôï áêüëïõèï äßðôõ÷ï ôåëéêïý ðïñßóìáôïò: (á) ïôé óå åîáéñåôéêÝò ðåñéðôþóåéò êáôá ôéò ãåíéêþò áðïäåêôÝò äéêáééêÝò áñ÷Ýò, áêüìç åíäå÷ïìÝíùò êáé óôï ðëáßóéï êáôÜëëçëçò åñìçíåõôéêÞò ðñïóÝããéóçò äéáôÜîåùí ôïõ èåôéêïý ìáò äéêáßïõ, ðñÝðåé íá áíáãíùñßæåôáé äéêáóôéêþò äéêáßùìá ðïëéôéêÞò áíõðáêïÞò, äçëáäÞ äéêáßùìá äõíáìéêÞò åíáíôßùóçò, äß÷ùò ðñïóöõãÞ óå ðñÜîåéò âßáò, óå ðåñéóôáóéáêÝò ðáñåêôñïðÝò ôùí ïñãÜíùí ôçò êñáôéêÞò åîïõóßáò áðï ôïõò êáíüíåò êáé ôéò áñ÷Ýò ôïõ êñÜôïõò äéêáßïõ, åöüóïí äÝí åßíáé äõíáôÞ ç Üìåóç êáé äñáóôéêÞ áðïêáôÜóôáóç ôçò áíùìáëßáò äéáìÝóïõ ôçò äéêáóôéêÞò ïäïý• êáé (â) ïôé, ãéá ôçí ðåñáéôÝñù ïñéïèÝôçóç áõôïý ôïõ êáô' áñ÷Þí äéêáéþìáôïò, ï öéëïóïöéêüò êáé íïìéêüò óôï÷áóìüò äÝí Ý÷åé áêüìç êáôáëÞîåé óå þñéìåò ëýóåéò, ðïõ íá ìðïñïýí íá ãßíïõí ãåíéêþò áðïäåêôÝò.
Ï ðñïâëçìáôéóìüò ìáò ëïéðüí äÝí êáôáëáãéÜæåé ìå ôçí ôåëåõôáßá óåëßäá áõôïý ôïõ ôüìïõ, ïýôå ìå ôçí ðáíçãõñéêÞ êáôÜëçîç ôïõ ó÷åôéêïý óõíåäñßïõ ìáò. Áðëþò ìðïñÝóáìå íá åõáéóèçôïðïéçèïýìå ìå ðåñéóóüôåñç ôåêìçñßùóç êáé íá Ý÷ïõìå ðëïýóéá åñåèßóìáôá ãéá ðåñáéôÝñù ãüíéìï óôï÷áóìü. Ï äéÜëïãïò ìÝíåé ìåôÝùñïò ãéá ðåñáéôÝñù ðñïþèçóç.
ÏðùóäÞðïôå üìùò ç áíôßóôáóç óôçí êñáôéêÞ áõèáéñåóßá äÝí åßíáé ìüíï äéêáßùìá. Åßíáé êáé çèéêü ÷ñÝïò ôïõ õðåýèõíïõ ðïëßôç - ðïëý ðåñéóóüôåñï ôïõ óêåðôüìåíïõ áíèñþðïõ.
¢íèñùðïé, ìå åíôïíüôåñç åõáéóèçôïðïßçóç óôá ìçíýìáôá ôùí êáéñþí, êáé ìå ôï óõíáêüëïõèï ôñáãéêü ðñïíüìéï íá êéíïýíôáé ìéÜ - äõü äåêáåôßåò ðéü ìðñüò áðï ôéò êáôáóôáëáãìÝíåò êïéíùíéêÝò áíôéëÞøåéò, èá õðÜñ÷ïõí ðÜíôïôå, ðñüèõìïé íá õðïóôïýí ôç èõóßá ôçò ðñïóùðéêÞò ôïõò ðåñéðÝôåéáò, ðñïêåéìÝíïõ íá áíïßîïõí ôï äñüìï ôçò áíôßóôáóçò óôéò åêÜóôïôå íÝåò ìïñöÝò ðñïóâïëþí ôùí áñ÷þí ôçò äéêáéïóýíçò.
Ï ìýèïò ôïõ ÐñïìçèÝá Äåóìþôç äÝí áíáâéþíåé ìüíï óôéò èåáôñéêÝò ðáñïõóéÜóåéò ôçò ùñáßáò ôñáãùäßáò ôïõ Áéó÷ýëïõ. Ôïí âéþíïõí åî ßóïõ ôñáãéêÜ üóïé äÝ äÝ÷ïíôáé íá óêýâïõí ôï êåöÜëé êáé íá óõìâéâÜæïíôáé ãéá ÷Üñç ôçò áðüëáõóçò ôùí áãáèþí, ðïõ ç Êßñêç ôïõ êáôåóôçìÝíïõ áöåéäþò õðüó÷åôáé óôïõò ðñüèõìïõò íá åíäþóïõí óôá èÝëãçôñÜ ôçò.
Ç óôáèåñÞ éóôïñéêÞ åìðåéñßá Ý÷åé äåßîåé ïôé ç ìïíáîéÜ Þ áêüìç êáé ç ðñïóùðéêÞ ðåñéðÝôåéá üóùí âñÝèçêáí íá óôï÷Üæïíôáé ìðñïóôÜ áðï ôçí åðï÷Þ ôïõò, äÝí Ýìåéíå Üêáñðç. Ïé íÝåò éäÝåò æõìþíïíôáé ìÝóá óôçí êïéíùíéêÞ êéíçôéêüôçôá êáé ùñéìÜæïõí - Üëëïôå áñãüóõñôá, óôçí åðï÷Þ ìáò, åðï÷Þ êõñéáñ÷ßáò ôùí ôçëåðéêïéíùíéþí, ìå ãïñãüôáôïõò ñõèìïýò.
Êáé ôüôå ðéÜ, áíôéëÞøåéò, ðïõ åß÷áí ðñùôïãíùñßóåé äõóðéóôßá Þ êáé áðñïêÜëõðôç áðïóôñïöÞ, Ý÷ïõí ãßíåé êïéíü êôÞìá, Ýôóé ðïõ ðåñßðïõ íá èåùñåßôáé êïéíïôïðßá ç üøéìç ðñïóðÜèåéá áíÜëõóçò Þ, ðïëý ðåñéóóüôåñï, õðåñÜóðéóçò åêåßíùí ôùí Üëëïôå áéñåôéêþí èÝóåùí.
ÁõôÞ ç êáèüëïõ áóôÞñé÷ôç áéóéïäïîßá ìðïñåß êáé ðñÝðåé íá óõíïäåýåé üóá êåíÜ Üöçóå ìåôÝùñá ç ðñïêåßìåíç ðñïóðÜèåéá åíôïðéóìïý ôùí ïñßùí ôïõ äéêáéþìáôïò ôçò áíôßóôáóçò.
________________________________________
[1] ÊÜðïôå, óôçí ðáñáôÞñçóÞ ìïõ, ïôé áãáðçôüò íåüôåñïò óõíÜäåëöïò, ðáëéüò ìáèçôÞò ìïõ, åßíáé åíá êïììÜôé ìÜëáìá, ìïõ áíôéðáñáôçñÞèçêå: «Íáß, áëëÜ Ýêáíå ôï ëÜèïò íá áðëþóåé ôç äñáóôçñéüôçôÜ õðåñâïëéêÜ, ìå áðïôÝëåóìá ôï êïììÜôé áðï óõìðáãÞ ÷ñõóü íá ãßíåé áðëÞ ÷ñõóüóêïíç ðïõ áóèåíéêÜ êáëýðôåé ìéáí åêôåôáìÝíç åðéöÜíåéá
[2] ÓêçíÞ áðï áõôÞí ôçí ôéôáíïìá÷ßá åéêïíßæåé ç ùñáßá åñõèñüìïñöç êýëéêá (ãýñù óôá 420 ìå 400 ð.×.) ðïõ êïóìåß ôï åîþöõëï áõôïý ôïõ ôüìïõ êáé åðåëÝãç ùò óÞìá ôïõ óõíåäñßïõ ôçò Óýñïõ.
[3] Åß÷á äéáôõðþóåé êÜðïôå óå ðïëéôéêÞ ðñïóùðéêüôçôá, ìå êïéíÞ áðïäï÷Þ ôçò åíôéìüôçôáò êáé ôçò öñüíéìçò êñßóçò ôçò, ôçí áðïñßá, ãéáôß ôüóïé ðïëëïß ôüóá ðïëëÜ äáðáíïýí óå ðñïåêëïãéêÝò åêóôñáôßåò, ðñïêåéìÝíïõ íá åêëåãïýí âïõëåõôÝò• êáé ôüóåò ôáðåéíþóåéò ôçò ðñïóùðéêüôçôÜò ôïõò õðïìÝíïõí, ðñïêåéìÝíïõ íá åðéëåãïýí ùò õðïõñãïß• áöïý ãíùñßæïõí ïôé ï åëëåéììáôéêüò êñáôéêüò ðñïûðïëïãéóìüò, ðïõ äÝí åðáñêåß äß÷ùò åóùôåñéêü êáé åîùôåñéêü äáíåéóìü ïýôå êÜí ãéá ôçí ôáêôéêÞ ðëçñùìÞ ôùí áðïäï÷þí êáé ôùí óõíôÜîåùí ôùí õðáëëÞëùí ôïõ åõñýôåñïõ äçìüóéïõ ôïìÝá, äÝ èá ôïõò áöÞóåé êáíÝíá ðåñéèþñéï ãéá ïðïéáäÞðïôå âåëôßùóç ôçò êñáôéêÞò ïñãÜíùóçò. Êáé, ìå ìåëáã÷ïëéêÞ åéëéêñßíåéá, ìïõ åß÷å åðéóôçèåß ç ðñïóï÷Þ óôï ïôé ç óõììåôï÷Þ óôçí Üóêçóç ôçò åîïõóßáò áðïöÝñåé Üëëá, áöáíÞ Ýóïäá êáé ùöÝëç.
[4] Áíáîßìáíäñïò, Diels, Die Fragmente der Vorsokratiker, B 1. Ðñüêåéôáé ãéá ôï áñ÷áéüôåñï óùæüìåíï êåßìåíï åëëçíéêïý êáé óõíáêüëïõèá åõñùðáúêïý öéëïóïöéêïý óôï÷áóìïý.
[5] ÄçëáäÞ ü÷é áðëþò êÜðïéïõ ìåìïíùìÝíïõ éäåïëüãïõ áíôéåîïõóéáóôÞ.
[6] Ðëïýôáñ÷ïò, ÇèéêÜ, ÉÉ - ëáêùíéêÜ áðïöèÝãìáôá, 39.
[7] Ðëïýôáñ÷ïò, ï.ð. 41.
[8] Diels - Kranz, Die Fragmente der Vorsokratiker, I 1992, 469, 15. ¸ôóé üìïéá êáé Áíôéöþí : áíáñ÷ßáò ä' ïõäÝí êÜêéïí áíèñþðïéò, (Diels - Kranz, ï.ð. ÉÉ, 365, 10-11, êáèþò êáé ÓïöïêëÞò, Áíôéãüíç, 672.
[9] Áéó÷ýëïò, Åõìåíßäåò, 526 - 530.
[10] Âë. ó' áõôüí ôïí ôüìï, ÃéáôñïìáíùëÜêç, Ôï äéêáßùìá ôçò áíôéóôÜóåùò óôçí Ôñáãùäßá - ìéá óõæÞôçóç.
[11] ÓïöïêëÞò, Áíôéãüíç, 463-464.
[12] Îåíïöþí, ÅëëçíéêÜ, É 7,15.
[13] Îåíïöþí, Áðïìíçìïíåýìáôá, É 2,18, ðñâë. êáé IV 4,2.
[14] Îåíïöþí, Áðïìíçìïíåýìáôá, IV 4,3.
[15] ÐëÜôùí, Êñßôùí, XI c.
[16] ÐëÜôùí, ï.ð.
[17] Âë. ó' áõôüí ôïí ôüìï ÔóáêéñÜêç, ÐïëéôéêÞ áíõðáêïÞ.
[18] Âë. ó' áõôüí ôïí ôüìï ÌáíùëåäÜêç, Ôï äéêáßùìá ôçò áíôßóôáóçò óôï ðëáßóéï ôïõ éó÷ýïíôïò ðïéíéêïý äéêáßïõ.
[19] Ïé äéáéôçóßåò ôïõ åõñýôåñïõ äçìüóéïõ ôïìÝá, ïé õðïõñãéêÝò åðéëïãÝò áèëçôéêþí äéêáóôþí óôç äéÜñêåéá êñßóéìùí ðïéíéêþí äéêþí, êáèþò êáé ïé êõâåñíçôéêÝò åðéëïãÝò ôçò çãåóßáò ôùí äéêáóôéêþí óùìÜôùí áðï ôï õðïõñãéêü óõìâïýëéï ìðïñïýí íá óõìâÜëïõí óôçí êáëëéÝñãåéá ôÝôïéùí öõôùñßùí.
[20] Âë. ó' áõôüí ôïí ôüìï Óðõñüðïõëï, Ôï äéêáßùìá áíôéóôÜóåùò - íïìéêÝò üøåéò åíïò öéëïóïöéêïý èÝìáôïò.
[21] Âë. ó' áõôüí ôïí ôüìï ÓðéíÝëëç, Äéêáßùìá áíôßóôáóçò êáé ðïéíéêü äßêáéï.
[22] Âë. ó' áõôüí ôïí ôüìï Ðáðáññçãüðïõëï, Ôñåßò áããëïáìåñéêáíïß öéëüóïöïé ãéá ôçí ðïëéôéêÞ áíõðáêïÞ: Raz, Dworkin, Rawls.
[23] Âë. ó' áõôüí ôïí ôüìï ËåâÝíôç, ÌïñöÝò áíôßóôáóçò óôï ðëáßóéï ôùí åñãáôéêþí áãþíùí, êáèþò êáé ôçí ðáñÝìâáóç ôùí Ë. ÍôÜóéïõ êáé Ä. ÌðÜóôá, Ôï äéêáßùìá ôçò áíôßóôáóçò óôï åñãáôéêü äßêáéï.
[24] Îåíïöþí, ÅëëçíéêÜ, Â' 23.
http://www.kostasbeys.gr/articles.php?s=3&mid=1096&mnu=1&id=24186
: ÐïëéôéêÞ ÁíõðáêïÞ.... ( 13584 )