Ëåîéêü Öéëïóïöéêþí ¼ñùí....

[ÏñöÝáò]

   

ËÅÎÉÊÏ ÖÉËÏÓÏÖÉÊÙÍ ÏÑÙÍ

Á
áãíùóôéêéóìüò=åßíáé áäýíáôç ç ãíþóç ôçò ïõóßáò ôùí ðñáãìÜôùí
áéóèçóéáñ÷ßá=ãíùñßæïõìå ôçí ðñáãìáôéêüôçôá ìÝóù ôùí áéóèÞóåùí
áéóèçôéêÞ=öéëïóïöéêüò êëÜäïò áó÷ïëïýìåíïò ìå ôçí ôÝ÷íç êáé ôï ùñáßï
áéóèçôéêéóìüò=âëÝðåé ôïí êüóìï ùò áéóèçôéêü öáéíüìåíï ðáñáìåñßæïíôáò êÜèå Üëëï óôïé÷åßï, Þôïé ôï ùöåëéìéóôéêü,ôï åðéóôçìïíéêü, ôï èñçóêåõôéêü ê.ë.ð.
áéôéïêñáôßá=ï íüìïò ôçò áéôéüôçôáò äéÝðåé üëá ôá öáéíüìåíá, õëéêÜ Þ ðíåõìáôéêÜ
áéôéüôçôá=êÜèå öáéíüìåíï Ý÷åé êáé ìéáí áéôßá
áêáôáëçøßá=áðï÷Þ áðü êÜèå êñßóç ãéá ôá ðñÜãìáôá
áêôéâéóìüò=ðñïÝ÷åé ç ðñáêôéêÞ äñÜóç êé ü÷é ç ðíåõìáôéêÞ óêÝøç
áë÷çìåßá=ðñïóðÜèåéá ìåôáâïëÞò ôùí êïéíþí ìåôÜëëùí óå åõãåíÞ
áìïñáëéóìüò=áðïññßðôåé ôéò çèéêÝò áîßåò
áíáñ÷éóìüò=áñíåßôáé êÜèå åîïõóßá èåùñþíôáò ôçí áöýóéêç
áíèñùðéóìüò=áðïâëÝðåé óôç äéáìüñöùóç ôïõ éäáíéêïý áíèñþðïõ
áíèñùðïêåíôñéóìüò=èåùñåß ôïí Üíèñùðï ùò êÝíôñï ôïõ êüóìïõ
áíèñùðïëïãéóìüò=ç äéáìüñöùóç ôùí ìåôáöõóéêþí éäåþí åßíáé ðñï'é'üí ôùí öõóéêþí ôÜóåùí êáé áíáãêþí ôùí áíèñþðùí ð.÷. ç éäÝá ôïõ èåïý äåí åßíáé ðáñÜ ç éäáíéêÞ ìïñöÞ ôïõ åáõôïý ôïõò
áíèñùðïìïñöéóìüò=áðïäßäåé áíèñþðéíåò éäéüôçôåò óå ðñÜãìáôá Þ èåïýò
áíôéêåéìåíéóìüò=ç ðñáãìáôéêüôçôá åßíáé áõèýðáñêôç
áíôéíáôïõñáëéóìüò=ðåñéöñïíåß ôç öýóç
áîßùìá=áõôáðüäåéêôç áëÞèåéá
áðïêñõöéóìüò=ðéóôåýåé óå ìõóôéêÝò Þ áðüêñõöåò äõíÜìåéò
áðñéïñéóìüò=Ýìöõôåò ðñïåìðåéñéêÝò ãíþóåéò
áóêçôéóìüò=ðåñéöñïíåß ôï óþìá ðïõ, ùò áêÜèáñôï, ìïëýíåé ôçí øõ÷Þ
áôïìéóìüò=ðñïÝ÷åé ôï Üôïìï, ãéáôß ôï óýíïëï äåí åßíáé ðáñÜ Üèñïéóìá áôüìùí
áôïìïêñáôßá=ï êüóìïò áðïôåëåßôáé áðü Üôïìá, åëÜ÷éóôá óùìáôßäéá ýëçò
áõôáñ÷ßá=ç áíèñþðéíç âïýëçóç äåí åîáñôÜôáé áðü åîùôåñéêïýò ðáñÜãïíôåò

Â
âéôáëéóìüò=åîçãåß ôï öáéíüìåíï ôçò æùÞò âÜóåé ìéáò âéïëïãéêÞò äýíáìçò ðïõ åíõðÜñ÷åé ó' üëïõò ôïõò ïñãáíéóìïýò
âïõäéóìüò=ç æùÞ, ôçò ïðïßáò âáóéêü ÷áñáêôçñéóôéêü åßíáé ï ðüíïò, ìåôÜ èÜíáôïí áêïëïõèåß ìéáí ðïñåßá ìåôåíóáñêþóåùí
âïõëçóéïêñáôßá=ï êüóìïò äéÝðåôáé áðü ìéáí ðáãêüóìéá âïýëçóç ðïõ áðïôåëåß êáé ôçí áñ÷Þ ôïõ êüóìïõ

Ã
ãßãíåóèáé=åêöñÜæåé ôç ãÝíåóç, ôç ìåôáâïëÞ êáé ôç öèïñÜ ôùí üíôùí

Ä
äáéìüíéïí=åóùôåñéêÞ öùíÞ ðïõ áðÝôñåðå ôïí ÓùêñÜôç áðü ôï êáêü
äçìéïõñãéóìüò=ï äçìéïõñãüò èåüò ôïðïèåôåß ôçí øõ÷Þ óôï êõïöïñïýìåíï Ýìâñõï
äéáëåêôéêÞ=ç áëÞèåéá åíüò èÝìáôïò ðñïóåããßæåôáé ìå ôç äéáëïãéêÞ ìÝèïäï
äéáëåêôéêüò õëéóìüò=ç êïéíùíéêÞ äïìÞ ôçò êïéíùíßáò ìåôáâÜëëåôáé óõíå÷þò ëüãù ôçò õöéóôÜìåíçò ôáîéêÞò ðÜëçò ðïõ Ý÷åé ùò áðïôÝëåóìá ôçí åêôüðéóç ôïõ áóèåíÝóôåñïõ áðü ôïí éó÷õñüôåñï (èÝóç-áíôßèåóç-óýíèåóç)
äéáñ÷ßá=äéáêñßíåé ôïí êüóìï óå õëéêüí êáé ðíåõìáôéêü
äéáöùôéóìüò=éäåïëïãéêü êßíçìá ðïõ åíáíôéþèçêå óôï öåïõäáñ÷éêü êáôåóôçìÝíï
äéåèíéóìüò=ðñåóâåýåé ôç óõíåñãáóßá ìåôáîý ôùí åèíþí êáé ôùí ëáþí
äïãìáôéóìüò=ç ðñïóÝããéóç ôçò áëÞèåéáò åßíáé åöéêôÞ

Å
åãêõêëïðáéäéóìüò=ôÜóç ãéá áðüêôçóç üóï ôï äõíáôüí ðåñéóóïôÝñùí ãíþóåùí
åãùìïíéóìüò=áðïññßðôåé ôçí ýðáñîç áíôéêåéìåíéêïý êüóìïõ êáé äÝ÷åôáé ôçí ýðáñîç ôïõ õðïêåéìÝíïõ ìüíïí êáé ôùí ðáñáóôÜóåþí ôïõ
åèíéêéóìüò=ðéóôåýåé óôçí áíùôåñüôçôá åíüò Ýèíïõò Þ ëáïý
åêëåêôéêéóìüò=êïóìïèåùñßá ðïõ óõíôßèåôáé ìå ôç óõññáöÞ äéáöüñùí öéëïóïöéêþí óõóôçìÜôùí
Ýêóôáóç=ç óõíáßóèçóç Þ øåõäáßóèçóç üôé ôï Üôïìï áíá÷ùñåß áðü ôïí áéóèçôü êüóìï êáé ìåôáâáßíåé óå êÜðïéïí Üëëï
åìðåéñéïêñéôéêéóìüò=äÝ÷åôáé ôï åìðåéñéêü óôïé÷åßï, áðïññßðôåé üìùò ôï ìåôáöõóéêü Þ áðñéïñéêü óôïé÷åßï
åìðåéñéóìüò=ãíùñßæïõìå ôïí êüóìï ìå ôéò áéóèÞóåéò (åìðåéñßá)
åìöõôïêñáôßá=äÝ÷åôáé ôçí ýðáñîç åìöýôùí (apriori) åííïéþí êáé áñ÷þí
åíèïõóéáóìüò=óõíáéóèçìáôéêÞ êáôÜóôáóç ðïõ âéþíåé êáíåßò, üôáí êáôáëáìâÜíåôáé áðü Ýíá éäáíéêü, ìéáí éäÝá Þ èåßá Ýìðíåõóç
åíéóìüò=üëá ôá üíôá áðïôåëïýíôáé áðü ìßá ïõóßá, áðü ôçí ßäéá ïõóßá
åííïéïêñáôßá=ïé ãåíéêÝò Ýííïéåò åßíáé áíåîÜñôçôåò êáé äåí áíôéóôïé÷ïýí óå êÜôé ðñáãìáôéêü
åíïñáôéóìüò=ç åíüñáóç åßíáé ï ìïíáäéêüò ôñüðïò ãíþóçò ôçò ðñáãìáôéêüôçôáò
åíôåëÝ÷åéá=êÜèå ðñÜãìá Ý÷åé ìÝóá ôïõ ôïí óêïðü ôïõ
åîåëéêôéóìüò=ôßðïôå äåí ìÝíåé óôÜóéìï Þ áìåôÜâëçôï
åðéóôçìïíéóìüò=Ýãêõñç åßíáé ìüíï ç áëÞèåéá ðïõ áðïäåéêíýåôáé áðü ôéò åìðåéñéêÝò åðéóôÞìåò
åðéóôçôü=ü,ôé ìðïñåß íá áðïôåëÝóåé áíôéêåßìåíï ãíþóçò
åðïéêïäüìçìá=ï ðíåõìáôéêüò ðïëéôéóìüò (åðïéêïäüìçìá) âáóßæåôáé óôçí ïéêïíïìéêÞ ðñáãìáôéêüôçôá (âÜóç)
åõäáéìïíéóìüò=ýøéóôïò óêïðüò ôçò æùÞò åßíáé ç åõäáéìïíßá

Æ
æùñïáóôñéóìüò=åêöñÜæåé ôéò áíôéèÝóåéò ôïõ êüóìïõ êáé ôçò æùÞò (áíÞöïñïò - êáôÞöïñïò, êáëü - êáêü)

Ç
çäïíéóìüò=ýøéóôï áãáèü åßíáé ç áéóèçóéáêÞ çäïíÞ
çèéêïêñáôßá=èåùñåß ôéò çèéêÝò áíþôåñåò áð' üëåò ôéò Üëëåò áîßåò

È
èå'é'óìüò=ï èåüò ùò äçìéïõñãüò ôïõ êüóìïõ ðñïíïåß ãé' áõôüí êáé åðåìâáßíåé óôçí ðïñåßá ôïõ
èåïíïìßá=ï èåüò ôïðïèÝôçóå ôïí çèéêü íüìï óôçí øõ÷Þ ôïõ áíèñþðïõ
èåôéêéóìüò=áðïññßðôåé ü,ôé äåí õðïðßðôåé óôéò áéóèÞóåéò (ð.÷. øõ÷Þ)

É
éäåáëéóìüò=ç ýðáñîç ôïõ åîùôåñéêïý êüóìïõ åîáñôÜôáé áðü ìáò
éäåïëïãßá=óýóôçìá áñ÷þí êáé áíôéëÞøåùí ðïõ åíóôåñíßæåôáé ìéá ïìÜäá áíèñþðùí
éññáóéïíáëéóìüò=ç ãíþóç áðïôåëåß ðñï'é'üí ôïõ áëïãéêïý óôïé÷åßïõ (ðßóôçò, åíóôßêôïõ, åíüñáóçò ê.ë.ð.)

Ê
êëáóéêéóìüò= ôÜóç áíáâßùóçò ôïõ áñ÷áßïõ åëëçíéêïý ðïëéôéóìïý
êïéíùíéïëïãéóìüò=åñìçíåýåé ôá ðïëéôéóôéêÜ öáéíüìåíá ìå âÜóç ôçí ôáîéêÞ äïìÞ ôçò êïéíùíßáò
êïìïõíéóìüò=êáèåóôþò óôï ïðïßï ôá ìÝóá ðáñáãùãÞò êáé ôá áãáèÜ åßíáé êïéíÜ
êïìöïñìéóìüò=êÜèå Üíèñùðïò óõìðåñéöÝñåôáé Þ óêÝðôåôáé üðùò ïé Üëëïé
êïóìïðïëéôéóìüò=üëïé ïé Üíèñùðïé áðïôåëïýí ìÝëç ìéáò åíéáßáò áíèñùðüôçôáò

Ì
ìáãåßá=äÝ÷åôáé üôé õðÜñ÷ïõí ðíåýìáôá, êáëÜ Þ êáêÜ, ôá ïðïßá ìðïñåß íá åðéêáëåóèåß êÜðïéïò ðñïò üöåëïò (= ëåõêÞ ìáãåßá) Þ æçìßá (ìáýñç ìáãåßá) ôïõ óõíáíèñþðïõ ôïõ
ìáêñüêïóìïò=ìå ôïí üñï áõôüí äçëþíåôáé üëï ôï óýìðáí (Üíèñùðïò=ìéêñüêïóìïò)
ìáíé÷á'é'óìüò=äÝ÷åôáé üôé óôïí êüóìï äéåîÜãåôáé Ýíáò áäéÜëåéðôïò áãþíáò ìåôáîý öùôüò êáé óýìðáíôïò êáé ìåôáîý êáëïý êáé êáêïý
ìáîéìáëéóìüò=ç åðßôåõîç óêïðïý ìå ÷ñÞóç âßáò
ìáñîéóìüò=ç éóôïñéêÞ áíáãêáéüôçôá èá åðéâÜëåé ôïí ìåôáó÷çìáôéóìü ôùí êáðéôáëéóôéêþí êïéíùíéþí óå êïìïõíéóôéêÝò
ìåñéóìüò=÷ùñéóìüò åíüò ðñÜãìáôïò óôá ìÝñç áðü ôá ïðïßá óõíôßèåôáé
ìåôáöõóéêÞ=êëÜäïò ôçò öéëïóïößáò ðïõ áó÷ïëåßôáé ìå ôá åðÝêåéíá ôçò öýóçò (øõ÷Þ, áèáíáóßá øõ÷Þò ê.ë.ð.)
ìåôåíóùìÜôùóç=ç øõ÷Þ ìåôÜ ôïí èÜíáôï ôïõ áíèñþðïõ åéóÝñ÷åôáé óå Üëëá óþìáôá ðñïãüíùí Þ æþùí ìÝ÷ñéò üôïõ åîáãíéóèåß áðü ôéò áìáñôßåò
ìçäåíéóìüò=áñíåßôáé êÜèå áîßá
ìéêñüêïóìïò=(âëÝðå ìáêñüêïóìïò)
ìïéñïêñáôßá=ï èåüò (ç ìïßñá) êáôåõèýíåé ôïí êüóìï êáé ôïí Üíèñùðï êáôÜ ôç âïýëçóÞ ôïõ
ìïíéóìüò=ï êüóìïò ðñïÞëèå áðü ìßá êáé ìüíç áñ÷Þ (ð.÷. êáôÜ ôï ÈáëÞ ï êüóìïò ðñïÞëèå áðü ôï ýäùñ)

Í
íáôïõñáëéóìüò=üëá ôá öáéíüìåíá, õëéêÜ êáé ðíåõìáôéêÜ, äéÝðïíôáé áðü ôïõò ßäéïõò íüìïõò ðïõ éó÷ýïõí óôç öýóç
íïçóéáñ÷ßá=ãíùñßæïõìå ôïí êüóìï ìå ôç íüçóç êé ü÷é ìå ôéò áéóèÞóåéò
íïìéíáëéóìüò=ïé ãåíéêÝò Ýííïéåò äåí åßíáé ïíôüôçôåò, áëëÜ áðëÜ ïíüìáôá
íïìïôÝëåéá=üëá ôá öáéíüìåíá õðüêåéíôáé óå íüìïõò êáé ôåßíïõí ðñïò êÜðïéï óêïðü
íôå'é'óìüò=ï èåüò äçìéïýñãçóå ôïí êüóìï, áëëÜ äåí åðåìâáßíåé óôçí áêïëïõèïýìåíç ðïñåßá ôïõ
íôåôåñìéíéóìüò=ôá öáéíüìåíá êáèïñßæïíôáé Þ ðåñéïñßæïíôáé áðü åîùôåñéêïýò ðáñÜãïíôåò (áéôßåò)

Ï
ïéêïíïìéóìüò=åñìçíåýåé ôá öáéíüìåíá ìå âÜóç ôïí ïéêïíïìéêü ðáñÜãïíôá
ïëïêñáôßá=ôï ìåñéêü ðñÝðåé íá åñìçíåýåôáé áðü ôï üëï, ãéáôß áõôü ðñïçãåßôáé ôïõ ìÝñïõò
ïñèïëïãéóìüò=ãíùñßæïõìå ôïí êüóìï ìå ôçí íüçóç êé ü÷é ìå ôéò áéóèÞóåéò

Ð
ðáìøõ÷éóìüò=üëá ôá üíôá Ý÷ïõí øõ÷Þ
ðáíâéôáëéóìüò=üëá ôá üíôá Ý÷ïõí æùÞ (õëïæùéóìüò)
ðáíèå'é'óìüò=ï èåüò âñßóêåôáé ìÝóá óôïí êüóìï ìáò
ðáñáäïóéïêñáôßá=ïé ðñþôåò ãíþóåéò ôùí áíèñþðùí åìöõôåýèçêáí ó' áõôïýò áðü ôïí èåü êáé ìåôáäßäïíôáé êëçñïíïìéêÜ
ðéèáíïêñáôßá=äÝ÷åôáé üôé äåí õðÜñ÷åé áëÞèåéá, áëëÜ ðéèáíüôçôá áëÞèåéáò
ðíåõìáôéóìüò=äÝ÷åôáé ôçí ýðáñîç ðíåõìÜôùí êáé ôç äõíáôüôçôá åðéêïéíùíßáò ì' áõôÜ
ðñáãìáôéóìüò=èåùñåß áëçèéíü ìüíï åêåßíï ðïõ åßíáé ÷ñÞóéìï
ðñïôõðéóìüò=ï êüóìïò åßíáé ç áíôáíÜêëáóç ôïõ èåïý, ôïõ áñ÷éêïý ðñïôýðïõ
ðõññùíéóìüò=ç ãíþóç ôçò ðñáãìáôéêüôçôáò åßíáé áíÝöéêôç

Ñ
ñåáëéóìüò=äÝ÷åôáé üôé õðÜñ÷åé áíôéêåéìåíéêÞ ðñáãìáôéêüôçôá
ñïìáíôéóìüò=áðïññßðôåé ôïí ïñèïëïãéóìü äßíïíôáò Ýìöáóç óôï óõíáßóèçìá, ôç öáíôáóßá êáé ôç ìõóôéêïðÜèåéá

Ó
óêåðôéêéóìüò=áìöéâÜëëåé ãéá ôç äõíáôüôçôá ôçò ãíþóçò
óïóéáëéóìüò=ï Üíèñùðïò öèÜíåé óôçí êïéíùíéêÞ åõçìåñßá ìå ôç áëëçëåããýç êáé ôç óõíáäåëöéêüôçôá êé ü÷é ìå ôïí áôïìéóìü
óðéñéôïõáëéóìüò=äÝ÷åôáé ôçí ýðáñîç ðíåõìáôéêþí ïíôïôÞôùí ôüóï óôïí áéóèçôü êüóìï üóï êáé ðÝñáí áõôïý
óôñïõêôïõñáëéóìüò=åñåõíÜ ôç ó÷Ýóç ôùí ìåñþí ìåôáîý ôïõò êáé ðñïò ôï óýíïëï
óõíåéäéóìüò=äÝ÷åôáé üôé õðÜñ÷åé ìüíï ç óõíåßäçóç êáé ôï ðåñéå÷üìåíü ôçò , äåí äÝ÷åôáé ôçí ýðáñîç áíôéêåéìåíéêïý êüóìïõ
ó÷åóéïêñáôßá=ìðïñïýìå íá ãíùñßóïõìå ôéò ó÷Ýóåéò ìåôáîý ôùí ðñáãìÜôùí êé ü÷é ôá ßäéá ôá ðñÜãìáôá
ó÷åôéêéóìüò=äåí äÝ÷åôáé ôç ìßá êáé áðïëõôç áëÞèåéá, áëëÜ ôçí áëÞèåéá ðïõ ó÷åôßæåôáé ìå ìéáí åðï÷Þ, êïéíùíßá, ðåñßóôáóç ê.ë.ð.

Ô
ôåëåéïêñáôßá=óêïðüò ôïõ áíèñþðïõ åßíáé íá öèÜóåé óôçí ôåëåéüôçôá, óôï õðÝñôáôï éäáíéêü

Õ
õëéóìüò=äÝ÷åôáé ôçí ýðáñîç ôçò áíôéêåéìåíéêÞò ðñáãìáôéêüôçôáò ðïõ äïìåßôáé áðü ôçí ýëç, äåí äÝ÷åôáé üìùò ôçí ýðáñîç ðíåõìáôéêþí ïíôïôÞôùí
õëïæùéóìüò=(âëÝðå ðáíâéôáëéóìüò)
õëïìïñöéóìüò=ôá üíôá áðïôåëïýíôáé áðü ýëç êáé ìïñöÞ
õëïøõ÷éóìüò=(âëÝðå ðáíøõ÷éóìüò)
õðïêåéìåíéóìüò=äåí õðÜñ÷åé áíôéêåéìåíéêÞ, áëëÜ ìüíï õðïêåéìåíéêÞ áëÞèåéá

Ö
öåôé÷éóìüò=óôá ðñÜãìáôá åíõðÜñ÷åé ìéá õðåñöõóéêÞ Þ ìáãéêÞ äýíáìç, ç ïðïßá áðïôåëåß áíôéêåßìåíï ëáôñåßáò
öéëïóïöéóìüò=èåùñåß ôç öéëïóïößá áõôÜñêç êáé ôç ó÷Ýóç ôçò ìå ôéò åðéóôÞìåò åíôåëþò ðåñéôôÞ
öïñìáëéóìüò=ç ïõóßá ôùí ðñáãìÜôùí âñßóêåôáé óôç ìïñöÞ êé ü÷é óôï ðåñéå÷üìåíï
öïõíôáìåíôáëéóìüò Þ öïíôáìåíôáëéóìüò=Ýíôïíç ðñïóðÜèåéá ãéá äéáôÞñçóç ôùí ðáñáäüóåùí

×
÷ñéóôéáíéóìüò=ç åî áðïêáëýøåùò èñçóêåßá ôçò ïðïßáò ôá êçñýãìáôá îåðåñíïýí ôá üñéá ôçò áíèñþðéíçò óïößáò. Ç ðñïôñïðÞ ð.÷. "áãÜðá ôïí å÷èñü óïõ" äåí èá ìðïñïýóå íá âãåé áðü áíèñþðéíï óôüìá áëëÜ ìüíï áðü èå'é'êÜ ÷åßëç

Ù
ùöåëéìéóìüò=ïé áíèñþðéíåò ðñÜîåéò ðñÝðåé íá áðïâëÝðïõí óôï ùöÝëéìï Þ óôï ðñáêôéêþò ÷ñÞóéìï

Ã. ÁÈÁÍÁÓÉÏÕ   
http://www.alfavita.gr/lexikofilosof.htm