ÅîÝëéîç....
Ç óçìåñéíÞ õðüóôáóç ôïõ áíèñþðïõ, ÷áñáêôçñßæåôáé áðü ôñåéò âáóéêÝò áëëÜ äéáêñéôÝò ëåéôïõñãßåò. Ôçí åíóôéêôþäç, ôçí óõíáéóèçìáôéêÞ êáé ôçí äéáíïçôéêÞ. Óå ó÷Ýóç ìå áõôïýò ôïõò «êüóìïõò» ðïõ Ý÷åé åîåëßîåé – åîåëé÷èåß ìÝ÷ñé ôþñá ï Üíèñùðïò, ï Karl Raimund Popper (1902 - 1994), Áõóôñéáêüò ìå ðáôÝñá åâñáúêïý èñçóêåýìáôïò, êáèçãçôÞò öéëïóïößáò áðü ôï 1946 óôï «London School of Economics and Political Sciences», êïñõöáßïò äéáíïçôÞò ôïõ ðåñáóìÝíïõ áéþíá, Ýãñáøå:
<<…Ç áëëçëåðßäñáóç áíÜìåóá óôïõò êüóìïõò 1,2,3 ìðïñåß íá èåùñçèåß ùò äéáìüñöùóç ôçò ðñáãìáôéêüôçôáò. Áëëçëåðßäñáóç ðïõ óõíßóôáôáé óå ðïëëÝò áíáôñïöïäïôÞóåéò, äõíÜìåíïé íá äïõëåýïõìå óôï åóùôåñéêü ôçò ìå ôç ìÝèïäï ôçò äïêéìÞò êáé ôïõ ëÜèïõò. Ìéá óõíåéäçôÞ åñãáóßá ðÜíù óôç óðåßñá ôçò åîÝëéîçò, åðéôåëïýìåíç áðü åìÜò, áðü ôï ðíåýìá ìáò, ôá üíåéñÜ ìáò, ôïõò óêïðïýò ìáò. Åßìáóôå äçìéïõñãïß ôïõ Ýñãïõ, ôùí ðñïúüíôùí ôïõ êáé óõã÷ñüíùò ìïñöïðïéïýìáóôå áðü ôï Ýñãï ìáò. Êáèþò äçìéïõñãïýìå, áíáäçìéïõñãïýìå óõã÷ñüíùò ôïõò åáõôïýò ìáò ìÝóù ôïõ Ýñãïõ ìáò.
Ôá üíåéñá ãéá Ýíá Ýñãï, ãéá Ýíá íÝï äçìéïýñãçìá, ôá üíåéñá ãéá åðÝêôáóç ôçò åëåõèåñßáò ìáò, ôá üíåéñá ãéá Ýíáí êáëýôåñï êüóìï, åßíáé ðÜíôá áõôÜ ðïõ åíÝðíåõóáí êáé åìðíÝïõí ôïõò ðñùôïðüñïõò ôçò äçìéïõñãßáò êáé ôçò åîÝëéîçò êáé ü÷é ôï üíåéñï ôïõ õëéêïý êÝñäïõò êáé ôçò ðñïóùðéêÞò õëéóôéêÞò ùöÝëåéáò, üðùò ðñïðáãáíäßæåé ç õëéóôéêÞ öéëïóïößá, êýñéá ôùí Ìáñî êáé ¸íãêåëò.
Óôçí ðñïóðÜèåéÜ ìáò íá ðñáãìáôïðïéÞóïõìå ôá üíåéñÜ ìáò, äéáìïñöþíïíôáò ðáñÜëëçëá ôçí ðñáãìáôéêüôçôÜ ìáò, áðïöáóéóôéêü ñüëï ðáßæïõí ôá áñ÷éêÜ ó÷Ýäéá êáé ïé ðåñéãñáöÝò, áëëÜ êáé ïé õðïèÝóåéò, ïé áðüðåéñåò êáé ïé áôõ÷åßò äïêéìÝò êáé êõñéüôåñá ïé äéïñèþóåéò, ìå äýï ëüãéá, ç ìÝèïäïò ôçò äïêéìÞò êáé ôçò åîáëåßøåùò ôùí ëáèþí ìÝóù êñéôéêÞò.
ÁõôÞ åßíáé ç êáëýôåñç ìÝèïäïò ðïõ äéáèÝôïõìå ìÝ÷ñé óÞìåñá, ç ìÝèïäïò ôçò äïêéìÞò, ôïõ ëÜèïõò êáé ôçò äéüñèùóçò ëáèþí. Ç âéïëïãéêÞ åîÝëéîç ôùí åéäþí óôç öýóç, óõíïäåýåôáé ðÜíôá áðü Ýíáí áéìáôçñü áãþíá áíôáãùíéóìïý ãéá ôçí ýðáñîç.Ìå ôçí áíÜäõóç ôçò áíèñþðéíçò óõíåßäçóçò, ôïõ ðíåýìáôïò êáé ôùí ãëùóóéêÜ äéáôõðùìÝíùí èåùñéþí, ï áíôáãùíéóìüò ìåôáîý ôùí öïñÝùí ôùí íåùôåñéóìþí, ìåôáôÝèçêå êáé Ýãéíå áíôáãùíéóìüò ìåôáîý ôùí ßäéùí ôùí íåùôåñéóìþí, ðïõ åßíáé ïé íÝåò éäÝåò êáé ïé êáéíïýñéåò äéáôõðùìÝíåò èåùñßåò. Ôþñá ìðïñïýìå íá áöÞóïõìå ôéò èåùñßåò íá ðåèÜíïõí óôç èÝóç ìáò.
Áðü ôç âéïëïãéêÞ óêïðéÜ ôçò öõóéêÞò åðéëïãÞò, ç âáóéêÞ ëåéôïõñãßá ôçò íïçôéêÞò åîÝëéîçò ôçò áíèñþðéíçò óõíåßäçóçò, êáôÜöåñå ìÝóù ôçò óõíåéäçôÞò êñéôéêÞò, ôçí åðéëïãÞ ôùí èåùñéþí, ÷ùñßò ôçí åîïëüèñåõóç ôùí öïñÝùí ôçò. Ç ÷ñÞóç ôçò ìåèüäïõ ôçò ïñèïëïãéêÞò êñéôéêÞò äß÷ùò ôçí èáíÜôùóç ôïõ öïñÝá ôçò üðïéáò èåùñßáò, êáèßóôáôáé äõíáôÞ ìÝóù ôçò âéïëïãéêÞò åîÝëéîçò, ìå ôçí åðéíüçóç ôçò ãëþóóáò êáé ôçí ìåôÜèåóç ôçò «ðïëåìéêÞò» åðéëïãÞò ôùí åéäþí áðü ôï åðßðåäï ôçò õëéêÞò áíôéðáñÜèåóçò, ìåôïõóéþíïíôÜò ôçí óå ìéá åéñçíéêÞ åðéëïãÞ ôùí èåùñéþí, óôï åðßðåäï ôçò ïñèïëïãéêÞò êñéôéêÞò ôïõ äéáíïçôéêïý ðåäßïõ. ¸ôóé êáèßóôáôáé åöéêôÞ ç åðéëïãÞ ôùí êáëýôåñùí èåùñéþí ÷ùñßò âßá, ç åðéëïãÞ ôùí êáëýôåñùí ðñïóáñìïãþí.
Ç âßá âÝâáéá ôçò âéïëïãéêÞò öõóéêÞò åðéëïãÞò, áðëÜ ìåôáôÝèçêå óôéò äéáíïçôéêÝò áðëÜ ìåôáôÝèçêå óôéò äéáíïçôéêÝò äéåñãáóßåò êáé Ýãéíå Ýôóé âßáéç êñéôéêÞ. Åëðßæïõìå êáé ïíåéñåõüìáóôå üôé åßíáé åöéêôü íá äéáìïñöþóïõìå óôï åããýò ìÝëëïí Ýíá êïéíùíéêü ðåñéâÜëëïí üðïõ èá åãêáôáóôáèåß ç åéñÞíç êáé èá áðïõóéÜæåé ðáíôåëþò ç âßá.
Ó×ÏËÅÓ
ÌáêñÜí ôïõ íá åßíáé ôüðïé óõæÞôçóçò, áíáëÜìâáíáí ôï éåñü êáèÞêïí íá êëçñïäïôÞóïõí êÜðïéá ïñéóôéêÞ èåùñßá êáé íá ôç äéáôçñÞóïõí êáèáñÞ êáé áíáëëïßùôç. Êýñéï êáèÞêïí ôï áíáëëïßùôï ôçò äéäáóêáëßáò êáé ç ðéóôÞ êáé áêñéâÞò ìåôÜäïóç ôçò ðáñÜäïóçò ôïõ éäñõôÞ – äéäáóêÜëïõ.
Äåí äÝ÷åôáé êáìßá íÝá éäÝá êáé êÜèå ôÝôïéá áíôéìåôùðßæåôáé óáí áßñåóç êáé ïé ìåôáññõèìéóôÝò äéþêïíôáé ùò áéñåôéêïß. Áêüìá âÝâáéá êáé ïé ìåôáññõèìéóôÝò, õðåñôïíßæïõí ôçí áõèåíôßá ôïõ äéäáóêÜëïõ êáé õðïóôçñßæïõí üôé ç äéêÞ ôïõò åêäï÷Þ åßíáé áõèåíôéêÞ äéäáóêáëßá.
¸ôóé, ïýôå ï åðéíïçôÞò äåí ðáñáäÝ÷åôáé üôé åðéíïåß ìéá íÝá éäÝá, áëëÜ éó÷õñßæåôáé üôé åðáíáöÝñåé êáé åðéóôñÝöåé óôçí áëçèéíÞ ïñèïäïîßá ðïõ Ý÷åé êÜðùò äéáóôñåâëùèåß. ¸ôóé, áêüìá êáé ïé üðïéåò êñõöÝò áëëáãÝò, ðáñïõóéÜæïíôáé óáí åðáíáäéáôõðþóåéò ôùí áëçèéíþí äåäïìÝíùí ôïõ äéäáóêÜëïõ.
ÖõóéêÜ óå ôÝôïéåò ó÷ïëÝò ëåßðåé ðáíôåëþò ç ïñèïëïãéêÞ êñéôéêÞ óõæÞôçóç. Ìüíï åðé÷åéñÞìáôá êáôÜ äéáöùíïýíôùí – áéñåôéêþí êáé áõôÜ ìå äïãìáôéêü êáé êáôçãïñçìáôéêü ôñüðï, ùò êáôáäßêåò ìÜëëïí, ðáñÜ ùò åðé÷åéñÞìáôá. ÔÝôïéá ó÷ïëÞ ç ðõèáãüñåéá, Ý÷ïíôáò ÷áñáêôÞñá èñçóêåõôéêïý ÔÜãìáôïò, ìå ÷áñáêôçñéóôéêü ôñüðï æùÞò êáé ìõóôéêü äüãìá. Ï ºððáóïò ï Ìåôáðïíôßíïò ðíßãçêå óôç èÜëáóóá ãéáôß áðïêÜëõøå ôï ìõóôéêü ôïõ Üññçôïõ ÷áñáêôÞñá êÜðïéùí ôåôñáãùíéêþí ñéæþí. ¼ìùò ôÝôïéïõ åßäïõò «ó÷ïëÝò» Þôáí åîáßñåóç óôïí êáíüíá ôçò ÅëëçíéêÞò öéëïóïößáò êáé ôùí öéëïóïöéêþí ó÷ïëþí.
Ï ÷áñáêôÞñáò ôçò ÅëëçíéêÞò öéëïóïößáò êáé ôùí öéëïóïöéêþí ó÷ïëþí äéáöÝñåé åíôõðùóéáêÜ áðü ôïí äïãìáôéêü ôýðï ôùí ó÷ïëþí ðáñáðÜíù.
Ç ðñþéìç éóôïñßá ôçò ÅëëçíéêÞò öéëïóïößáò, åéäéêÜ ç éóôïñßá áðü ôïí ÈáëÞ ìÝ÷ñé ôïí ÐëÜôùíá, åßíáé õðÝñï÷ç. Ó÷åäüí åßíáé õðåñâïëéêÜ êáëÞ ãéá íá åßíáé áëçèéíÞ.
Ðùò êáôÝóôç áõôü äõíáôü;
Ðïéï Þôáí ôï ìõóôéêü ôùí áñ÷áßùí ÅëëÞíùí;
Ìßá ðñþéìç ÅëëçíéêÞ ðáñÜäïóç.
Ç ðáñÜäïóç ôïõ êñéôéêïý äéáëüãïõ.
Ôï ðñüâëçìá ôçò áëëáãÞò åßíáé ç ýðáñîç êñéôéêïý äéáëüãïõ, ìéáò ïñèïëïãéêÞò óõæÞôçóçò. Ïé íÝåò éäÝåò õðïóôçñßæïíôáé óáí ôÝôïéåò êáé åìöáíßæïíôáé óáí áðïôÝëåóìá áíïé÷ôÞò êñéôéêÞò. Áíôß ãéá áíùíõìßá, âñßóêïõìå ìéá éóôïñßá éäåþí êáé ôùí äçìéïõñãþí ôïõò. Ôï ìïíáäéêü öáéíüìåíï ôçò ÅëëçíéêÞò öéëïóïößáò, óõíäÝåôáé óôåíÜ ìå ôçí åêðëçêôéêÞ åëåõèåñßá êáé äçìéïõñãéêüôçôÜ ôçò. Ôï ïõóéáóôéêüôåñï óçìåßï åßíáé ç ãÝíåóç ìéáò ðáñÜäïóçò, ìéá ðáñÜäïóç ðïõ åðéôñÝðåé Þ åíèáññýíåé êñéôéêÝò óõæçôÞóåéò áíÜìåóá óå äéÜöïñåò ó÷ïëÝò êáé ôï åêðëçêôéêüôåñï, óôï åóùôåñéêü ôçò ßäéáò ôçò ó÷ïëÞò. Ìå åîáßñåóç ôïí Ðõèáãüñá, ïðïõäÞðïôå áëëïý, íÝåò éäÝåò, ôñïðïðïéÞóåéò êáé áðåñßöñáóôç êñéôéêÞ âáóéëåýïõí.
Óôïí Ðáñìåíßäç, Þäç áðü íùñßò óõíáíôÜìå Ýíá áêüìá åîáéñåôéêÜ áîéïðñüóåêôï öáéíüìåíï, ôï öáéíüìåíï ôïõ öéëïóüöïõ ðïõ õðïóôçñßæåé äýï öéëïóïößåò, ìßá ùò áëçèÞ êáé ìßá ùò øåõäÞ. Ôçí øåõäÞ üìùò äåí ôçí áöïñßæåé Þ ôçí êñßíåé êáôáäéêáóôéêÜ, áëëÜ ôçí åêèÝôåé ùò ôçí êáëýôåñç äõíáôÞ ðáñïõóßáóç ôçò áðáôçëÞò ðåðïßèçóçò ôùí áíèñþðùí êáé ôïõ êüóìïõ ôçò êáèáñÞò öáéíïìåíéêüôçôáò.
Ðùò üìùò êáé ðïõ èåìåëéþèçêå áõôÞ ç ðáñÜäïóç;
Ï ÎåíïöÜíçò ðïõ Ýöåñå ôçí ÉùíéêÞ ðáñÜäïóç óôçí ÅëÝá ôçò ÌåãÜëçò ÅëëÜäïò, åß÷å áðüëõôç óõíåßäçóç ôïõ ãåãïíüôïò üôé ç äéêÞ ôïõ äéäáóêáëßá Þôáí êáèáñÜ õðïêåéìåíéêÞ êáé õðïèåôéêÞ, êáé üôé èá ìðïñïýóáí íá áêïëïõèÞóïõí Üëëïé ðïõ èá ãíþñéæáí êáëýôåñá.
ºóùò ãéá ðñþôç öïñÜ ç êñéôéêÞ óôÜóç, áõôÞ ç íÝá åëåõèåñßá óôç óêÝøç, öáßíåôáé îåêÜèáñá óôçí êñéôéêÞ ôïõ Áíáîßìáíäñïõ ðñïò ôïí ÈáëÞ, ôïí óõããåíÞ êáé äéäÜóêáëü ôïõ êáé ìÜëéóôá Ýíáí áðü ôïõò åðôÜ óïöïýò !
¼ìùò ðïõèåíÜ äåí áíáöÝñåôáé üôé ï ÈáëÞò êáé ï Áíáîßìáíäñïò åß÷áí öèÜóåé óå ñÞîç Þ áíïé÷ôÞ äéáöùíßá.
Áõôü ìáò äåß÷íåé üôé ï óïöüò ÈáëÞò, Þôáí áõôüò ðïõ èåìåëßùóå ôçí êáéíïýñéá ðáñÜäïóç åëåõèåñßáò – âáóéóìÝíç óå ìéá íÝá ó÷Ýóç ìåôáîý äéäáóêÜëïõ êáé ìáèçôÞ- äçìéïõñãþíôáò Ýôóé Ýíáí íÝï ôýðï ó÷ïëÞò, åíôåëþò äéáöïñåôéêü áðü ôçí ðõèáãüñåéá ó÷ïëÞ. Öáßíåôáé ðùò Þôáí éêáíüò íá áíÝ÷åôáé ôçí êñéôéêÞ êáé åðéðëÝïí öáßíåôáé ðùò äçìéïýñãçóå ôçí ðáñÜäïóç üðïõ êÜðïéïò üöåéëå íá áíÝ÷åôáé ôçí êñéôéêÞ.
ÌÜëëïí üìùò Ýêáíå áêüìç ðåñéóóüôåñá.
Åßíáé áðßèáíï, Ýíáò ìáèçôÞò ðïõ Ý÷åé ìÜèåé óôçí äïãìáôéêÞ óôÜóç íá ôïëìÞóåé ðïôÝ íá áóêÞóåé êñéôéêÞ óôï äüãìá (ðüóï ìÜëëïí óôï äüãìá åíüò äéÜóçìïõ óïöïý ) êáé íá åêöñÜóåé ôçí êñéôéêÞ ôïõ. ÌÜëëïí ôï ðéèáíüôåñï åßíáé üôé ï ßäéïò ï äéäÜóêáëïò åíèÜññõíå ôçí êñéôéêÞ óôÜóç – ßóùò áöüôïõ åíôõðùóéÜóôçêå áðü ôçí âáóéìüôçôá ôùí åñùôçìÜôùí ðïõ ôÝèçêáí, ÷ùñßò äéÜèåóç êñéôéêÞò áðü ôïí ìáèçôÞ. Ç õðüèåóç üôé ï ÈáëÞò åíèÜññõíå åíåñãçôéêÜ ôïõò ìáèçôÝò ôïõ íá áóêïýí êñéôéêÞ, åîçãåß ôï ãåãïíüò üôé ç êñéôéêÞ óôÜóç áðÝíáíôé óôçí äéäáóêáëßá ôïõ äéäáóêÜëïõ, Ýãéíå ìÝñïò ôçò ðáñÜäïóçò óôçí ÉùíéêÞ ó÷ïëÞ. ÈÝëù íá ðéóôåýù üôé ï ÈáëÞò Þôáí ï ðñþôïò äéäÜóêáëïò ðïõ åßðå óôïõò ìáèçôÝò, «Ýôóé âëÝðù ôá ðñÜãìáôá, Ýôóé íïìßæù ðùò Ý÷ïõí. ÐñïóðáèÞóôå íá âåëôéþóåôå ôç äéäáóêáëßá ìïõ». ÊÜôé öõóéêÜ ðïõ ôï óõíáíôÜìå áñãüôåñá äéáôõðùìÝíï áðü ôïí ÎåíïöÜíç.
Ôï ãåãïíüò åßíáé ðÜíôùò üôé ç ÉùíéêÞ ó÷ïëÞ Þôáí ç ðñþôç üðïõ ïé ìáèçôÝò ôçò áóêïýóáí êñéôéêÞ óôïõò äéäáóêÜëïõò ôïõò.
¹ôáí ìéá êáéíïôïìßá ôåñÜóôéáò óçìáóßáò. ÓÞìáéíå ôçí ñÞîç ìå ôçí äïãìáôéêÞ ðáñÜäïóç ðïõ åðéôñÝðåé ìüíïí Ýíá äüãìá óå ìßá ó÷ïëÞ, êáé ôçí åéóáãùãÞ óôç èÝóç ôçò ìéáò ðáñÜäïóçò ðïõ áðïäÝ÷åôáé ìéá ðëåéÜäá äéäáóêáëéþí, ðïõ üëåò ôïõò ðñïóðáèïýí íá ðëçóéÜóïõí ôçí áëÞèåéá ìÝóù ôïõ êñéôéêïý äéáëüãïõ.
Ó÷åäüí áðü áíáãêáéüôçôá, êáôáëÞãåé êáíåßò íá óõíåéäçôïðïéÞóåé üôé ïé ðñïóðÜèåéÝò ìáò íá âñïýìå êáé íá äïýìå ôçí áëÞèåéá äåí åßíáé ôåëéêÝò, ðáñÜ åðéäÝ÷ïíôáé âåëôéþóåéò. ¼ôé ç ãíþóç ìáò, ç èåþñçóÞ ìáò, åßíáé õðïèåôéêÞ. ¼ôé áðïôåëåßôáé ìÜëëïí áðü õðïèÝóåéò, ðáñÜ áðü ôåëéêÝò êáé âÝâáéåò áëÞèåéåò. Êáé üôé ç êñéôéêÞ êáé ï êñéôéêüò äéÜëïãïò, åßíáé ôá ìïíáäéêÜ ìÝóá ðïõ Ý÷ïõìå ãéá íá ðëçóéÜóïõìå ôçí áëÞèåéá.
¸ôóé, êáôáëÞãïõìå óôçí ðáñÜäïóç ôùí ôïëìçñþí õðïèÝóåùí êáé ôçò åëåýèåñçò êñéôéêÞò, ôçí ðáñÜäïóç ðïõ äçìéïýñãçóå ôçí ïñèïëïãéêÞ åðéóôçìïíéêÞ óôÜóç êáé ìáæß ôçò ôïí äõôéêü ðïëéôéóìü ìáò, ôïí ìüíï ðïëéôéóìü ðïõ âáóßæåôáé êýñéá óôçí åðéóôÞìç.
Ç ðáñÜäïóç ôïõ ïñèïëïãéóìïý, ç ðáñÜäïóç ôïõ êñéôéêïý äéáëüãïõ, áíôéðñïóùðåýåé ôïí ìïíáäéêü åöáñìüóéìï ôñüðï åðÝêôáóçò ôçò ãíþóçò ìáò – ôçò ãíþóçò ìáò ðïõ Ý÷åé ôïí ÷áñáêôÞñá õðüèåóçò Þ åéêáóßáò öõóéêÜ. ¢ëëïò ôñüðïò äåí õðÜñ÷åé.
ÊÜðïéåò èåùñßåò, ìðïñïýí íá èåùñçèïýí üôé åßíáé áíþôåñåò áðü Üëëåò,
ìüíïí áí,
1)ìðïñïýí íá åîçãïýí ðåñéóóüôåñá êáé
2)íá ìðïñïýí íá åëÝã÷ïíôáé êáëýôåñá, íá óõæçôþíôáé äçëáäÞ ðëçñÝóôåñá êáé ðéï êñéôéêÜ õðü ôï öùò üëùí üóùí îÝñïõìå, üëùí ôùí áíôéññÞóåùí ðïõ ìðïñïýìå íá óêåöôïýìå êáé åéäéêÜ åðßóçò õðü ôï öùò ôùí ðáñáôçñçóéáêþí Þ ðåéñáìáôéêþí åëÝã÷ùí ðïõ ó÷åäéÜóôçêáí ìå óêïðü íá áóêçèåß êñéôéêÞ óôçí èåùñßá.
ÕðÜñ÷åé Ýíá êáé ìïíáäéêü óôïé÷åßï ïñèïëïãéêüôçôáò óôéò ðñïóðÜèåéÝò ìáò íá ãíùñßóïõìå ôïí êüóìï. Åßíáé ç êñéôéêÞ åîÝôáóç ôùí èåùñéþí ìáò.
Ïé èåùñßåò áðü ìüíåò ôïõò åßíáé õðïèÝóåéò. Äåí ãíùñßæïõìå, áðëÜ õðïèÝôïõìå >>.
«Ïé èåïß äåí áðïêÜëõøáí áðü ôçí áñ÷Þ óå ìáò üëá ôá ðñÜãìáôá. ¼ìùò ìå ôï ðÝñáóìá ôïõ ÷ñüíïõ, ìðïñïýìå íá ìÜèïõìå áíáæçôþíôáò êáé íá ãíùñßóïõìå êáëýôåñá ôá ðñÜãìáôá… ÁõôÜ ôá ðñÜãìáôá, ìïéÜæïõí, õðïèÝôïõìå, ìå ôçí áëÞèåéá. ÁëëÜ üóï ãéá ôçí âÝâáéç áëÞèåéá, êáíÝíáò Üíèñùðïò äåí ôçí Ý÷åé ãíùñßóåé, ïýôå èá ôçí ãíùñßóåé, ïýôå ãéá ôïõò èåïýò, ïýôå ãéá üëá ôá Üëëá ðïõ ìéëÜù. Áêüìá êáé êáôÜ ôý÷ç áí åðñüêåéôï êÜðïéïò íá ðåé ôçí ôåëéêÞ áëÞèåéá, äåí èá ôï Þîåñå ïýôå ï ßäéïò. Ãéáôß üëá üóá ðñåóâåýïõìå, äåí åßíáé ðáñÜ Ýíá äß÷ôõ õöáóìÝíï áðü åéêáóßåò».
ÎÅÍÏÖÁÍÇÓ
«Óôçí ðñáãìáôéêüôçôá üìùò, äåí ãíùñßæïõìå ôßðïôá ìå ôï íá ôï Ý÷ïõìå äåé. Ãéáôß ç áëÞèåéá åßíáé âáèéÜ êñõììÝíç».
ÄÇÌÏÊÑÉÔÏÓ
«Äåí åßíáé óôçí öýóç êáé ôïí ÷áñáêôÞñá ôïõ áíèñþðïõ íá êáôÝ÷åé áëçèéíÞ ãíþóç, ìïëïíüôé åßíáé óôçí èåßá öýóç». «Áõôüò ðïõ äåí ðñïóìÝíåé ôï áðñüóìåíï, äåí èá ôï åñåõíÞóåé ðïôÝ. Èá ðáñáìåßíåé ãéá ôïí ßäéïí, áíåîåñåýíçôï êáé áðñüóéôï».
ÇÑÁÊËÅÉÔÏÓ
: ÊñéôéêÞ - äéÜêñéóç, åîÝëéîç.... ( 7278 )